Naar hoofdinhoud

AI en de preekvoorbereiding. Theologische, ethische en praktische verkenningen

Kunstmatige intelligentie (AI) doet steeds meer zijn intrede in de samenleving. Als voorganger heb je misschien ook al eens gebruik gemaakt van AI. Bijvoorbeeld bij het voorbereiden van de eredienst. Wat betekent het gebruik van AI voor het ambacht van preek schrijven? Kan AI een dienstbaar hulpmiddel zijn, of staat het op gespannen voet met waarden als authenticiteit en beroepseer? Wat doet het met je spiritualiteit wanneer je gebruik maakt van AI? Werkt de Geest ook door een chatbot?

In deze cursus verken je de theologische en ethische vragen die AI oproept in het voorbereiden van je prediking. Tegelijk onderzoeken we of, en zo ja hoe, AI op beperkte en verantwoorde wijze kan bijdragen aan onderdelen van de preekvoorbereiding. Je leert kritisch en doordacht omgaan met deze ontwikkelingen, altijd vanuit de roeping van het ambt en de context van de gemeente. Deze cursus is een unieke samenwerking van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap, de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.

De cursus bestaat uit een online kennismakingsbijeenkomst en 3 cursusdagen op locatie. Je kunt ervoor kiezen om je eerst alleen aan te melden voor het webinar en daarna voor de cursus. Let op: er is een maximumaantal van 20 deelnemers voor de cursus, vol is vol.

  • Doelgroep

    Predikanten, kerkelijk werkers, pioniers, geestelijk verzorgers e.a. die de theologische en ethische vragen willen verkennen die AI oproept in het voorbereiden van de prediking. 

  • Doelstelling

     Na afloop van de cursus:

    • kun je theologische, spirituele en ethische implicaties van AI in relatie tot prediking onderscheiden en bespreken;
    • heb je inzicht in het volledige preekproces en een eerste verkenning van mogelijke (beperkte) rollen voor AI daarin;
    • kun je AI-tools kritisch beoordelen op betrouwbaarheid en integriteit;
    • kun je een eigen gefundeerde positie formuleren over de toelaatbaarheid en grenzen van AI-gebruik in je preekpraktijk.
  • Competenties

    • Theologische reflectie & spiritualiteit: verbinding van technologie met ambt en epiklese;
    • Ethisch oordeelsvermogen: zorgvuldige omgang met beroepseer, plagiaat, transparantie en rechtvaardigheid;
    • Professionaliteit en verantwoording: het gesprek hierover voeren in de gemeente en met collega’s;
    • Digitale geletterdheid: inzicht in AI-technologie vanuit een weloverwogen houding.
  • Docenten

    Docenten:

    • Ciska Stark
      Dr. F. Stark is Universitair hoofddocent Praktische Theologie aan de Protestantse Theologische Universiteit (PThU)
    • Ad de Bruijne
      Prof. dr. Ad de Bruijne is hoogleraar Ethiek en Spiritualiteit aan de Theologische Universiteit Utrecht (TUU)
    • Klaas-Willem De Jong
      Dr. mr. K.W. de Jong is  Universitair Hoofddocent Kerkrecht aan de PThU
    • Jaap Groen
      Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG)
    • Wim Otte

    Cursusbegeleiders:

    • Fulco Timmers (NBG)
    • Margriet Westers (TUU)
  • Opzet

    Maandag 12 jan. 13-14.30u: online kennismaking

    • Verkenning van het preekproces en eerste ervaringen en vragen rond AI.
    • Resultaat: Gedeeld inzicht in diversiteit van preekpraktijken en uitgangspunten t.a.v. AI.
    • Voorbereiding: korte beschrijving van het eigen preekproces (±500 woorden).

    Donderdag 16 april, 10-16u: Het preekproces

    • Theologische en communicatieve dimensies van de preek, met aandacht voor authenticiteit en de rol van de Geest
    • Docent: Dr. Ciska Stark (PThU)

    Maandag 18 mei, 10-16u: Ethische en kerkrechtelijke vragen

    • Onderzoek van algemene én kerk-specifieke ethische kwesties: rechtvaardigheid, uitbuiting, transparantie, beroepseer, plagiaat, kerkrecht.
    • Docenten: Prof. dr. Ad de Bruijne (TUU) en dr. Klaas-Willem de Jong (PThU)

    Maandag 15 juni, 10-16u: AI-Tools in beeld

    • Kennismaken met bestaande AI-toepassingen. Inzicht in mogelijkheden met blijvende aandacht voor risico’s en grenzen.
    • Docenten: Wim Otte en Jaap Groen (NBG)
  • Literatuur

    De literatuur voor de cursus wordt nog bekend gemaakt.

  • Toetsing

    De toetsing bestaat uit het maken van een eindopdracht: een reflectieverslag of (gezamenlijk geschreven) artikel voor een theologisch tijdschrift over preekvoorbereiding en AI.

  • Studiebelasting

    84 studiebelastingsuren
    (3 ECTS)

  • Kosten

    • Alleen online kennismakingsbijeenkomst: geen kosten
    • Driedaagse cursus (inclusief kennismakingsbijeeenkomst): €995.

    De cursus is een samenwerking met de Theologische Universiteit Utrecht en het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap. Je meldt je aan bij de Theologische Universiteit Utrecht, maar kunt de cursuskosten wel onderbrengen in het aangestuurde deel van de Permanente Educatie.

    Je ontvangt een factuur vanuit de Theologische Universiteit Utrecht. Als je binnen je PE-budget nog recht hebt op vergoeding, dan kun je de kosten van de cursus geheel of gedeeltelijk declareren bij de Landelijke Kerk (PKN) (zo nodig ook vóór betaling). Het declaratieformulier vind je op de website van de PKN, evenals meer uitleg over je budget en de regeling. De informatie en de link naar het formulier staan daar onder de kop ‘Voortgezette nascholing - studiekosten aangestuurd aanbod’.

  • Aanmelden

    Aanmelden kan via de button bovenaande pagina. Deze leidt naar de cursuspagina van de Theologische Universiteit Utrecht waar je je kan aanmelden voor de gehele cursus of voor alleen de Kennismakingsbijeenkomst.