Gebruik van het historische kerkgebouw – pijn en perspectief

Cursus in het kort:
Lutherse Kerk
2 ECTS
Cursus in het kort:
Cursuscode
D212208
Locatie
Lutherse Kerk
ECTS
2 ECTS
Docenten
Dr. G.J. van Klinken,
dr. J.C. Holsappel,
Prof.dr. H.P. de Roest,
Gastdocent nnb
Kosten
€ 650
Max. aantal deelnemers
16
Datum
16 t/m 17 mei 2022
Deadline inschrijving
21 maart 2022

Beschrijving

Een prachtig monumentaal kerkgebouw – en hedendaags gemeente zijn. Hoe kan dat samengaan? En als het niet meer samengaat, wat betekent dan het proces van sluiting of herbestemming voor een gemeenschap? Deze cursus gaat aan de hand van concrete voorbeelden in op de problemen en kansen die (historische) kerkgebouwen vormen voor de kerkelijke en burgerlijke gemeente.

In de cursus bezoeken we verschillende kerkgebouwen in Zwolle, waar we in gesprek gaan met betrokkenen. Met elkaar reflecteren we aan de hand van theorie en eerder onderzoek op de relatie tussen gebouw, gemeenschap, geloof en geschiedenis. Sluiten de gebouwen van vroeger nog aan bij de visie op gemeente zijn in deze tijd? Hoe om te gaan met de sporen van de geschiedenis, zoals verwijzingen naar klassenstructuur, antisemitisme of de inquisitie? Hoe kun je hedendaags vieren in een historisch gebouw? Welke mogelijkheden en welke dilemma’s biedt cultureel gebruik van het gebouw door een heel ander publiek? Hoe om te gaan met pijn en teleurstelling als er echt afscheid genomen moet worden van een gebouw?

De cursus is aanbevolen voor predikanten en kerkelijk werkers die zelf met hun gemeente voor de vragen staan die een histoisch kerkgebouw met zich meebrengen of die in een proces van zitten van het afstoten van een kerkgebouw of het zoeken naar een doorstart. Meer algemeen werpt de cursus ook een eigen licht op de vragen naar de verbinding tussen plaats, gemeenschap en vieren die door de coronacrisis opnieuw en anders aan de orde is gesteld.

  • Doelstelling

    Deelnemers verwerven met deze cursus:

    Inzicht in het christelijke perspectief (doel waarvoor het kerkgebouw er is, de samenbindende functie ervan voor de leden en de getuigende voor de samenleving er omheen) en het seculiere (dat zoekt naar alternatieve maatschappelijke en culturele functies voor het kerkgebouw, in een tijd waarin het aantal kerkleden absoluut en relatief afneemt in de Nederlandse samenleving).


    En handvatten voor:


    Herkennen van de intenties van de betrokken kerkelijke en niet-kerkelijke partijen, en van de problemen die zich voordoen wanneer die twee dienen te worden gecombineerd.


    Toepassen van hermeneutische vaardigheden op een heldere verwoording van de intenties van de betrokken partijen, en van verbindende vaardigheden om tot een aansprekende nieuwe vorm van gebruik van het historische kerkgebouw te komen.


    Het overbrengen en vergroten van de mogelijkheden van het historische kerkgebouw om spiritueel, cultureel en praktisch iets te betekenen voor mensen van deze tijd. Elke deelnemer doet hiervoor een concreet voorstel in een paper, aan de hand van een concrete casus.


    Het begeleiden van een gemeente die te maken heeft met de vragen en processen die het behouden of afstoten van een historisch kerkgebouw met zich meebrengen.

  • Competenties

    Gewerkt wordt aan:

    • De hermeneutische vaardigheid om de boodschap van zowel geschreven teksten als de vormgeving van een fysieke ruimte (hier: het kerkgebouw) te kunnen interpreteren en aannemelijk te maken.
    • De verbindende vaardigheid om samen met anderen tot een werkbaar plan te komen voor het gebruik van een historisch kerkgebouw.
    • De agogische vaardigheid om gemeenten en groepen te begeleiden in een proces van verandering of afstoting van een gebouw.
    • De missionaire vaardigheid om vanuit en met een gebouw getuigend en dienend aanwezig te zijn in de context van wijk en stad of dorp.
  • Opzet van de cursus

    Dag 1 is van 10:00 – 17:30 uur. Deelnemers ontmoeten elkaar in de Lutherse Kerk Zwolle (koestraat). Daar starten we met het delen van de leervragen en een theoretisch framework om vanuit verschillende perspectieven naar kerk, ruimte en gemeenschap te kijken. Na de lunch verdiepen we ons verder aan de hand van voorbeelden: we spreken ds. Margo Jonker van de lutherse kerk Zwolle over het gebruik van dit gebouw en de mogelijkheden daarvan; en we bezoeken de Broerenkerk, tegenwoordig in gebruik als boekhandel en een belangrijk monument uit de tijd van de Reformatie in Zwolle. Ten slotte spreken we betrokkenen over de transformatie van de Grote Kerk te Zwolle tot Academiehuis en de rol daarbij van kerkelijke en niet-kerkelijke partners.

    Het avondprogramma is facultatief en omvat gezamenlijk eten en een bezoek aan het 19e eeuws Dominicanenklooster in Zwolle. Avondeten en overnachting zijn niet inbegrepen.

    De volgende morgen starten we om 9:15 uur. In de ochtend gaan sprekers nader in op de gemeente-opbouw en pastorale aspecten van het thema. In de middag bezoeken we de Onze Lieve Vrouwe Basiliek, met schrijn van Thomas à Kempis en bespreken we in groepen de eigen situaties en vraagstukken van de deelnemers.

    Deze dag is uiterlijk om 16:45 afgelopen.

  • Doelgroep

    Predikanten, pioniers, kerkelijk werkers

  • Voorbereiding

    • Literatuur lezen en filmpjes kijken
    • Eigen leerdoelen/leervraag formuleren
    • Eventueel: overnachting boeken in Zwolle. Let op: deze is niet inbegrepen!
  • Toetsing

    Paper (~1500 woorden) met reflectie op verbinding van de eigen leervraag met de concepten en situaties in de cursus

  • Literatuur

    Onderstaande literatuur en links naar filmpjes worden via Blackboard gedeeld. De lijst wordt mogelijk nog aangevuld. Delenemers zoeken ook zelf literatuur die aansluit bij de eigen leervraag.

    (Gedeelten uit) Bisseling, H., de Roest, H.P. en Valstar, P. (red.) (2012) Meer dan hout en steen. Boekencentrum

    Holsappel, J.C. (2010) Ruimte voor stilte. Stiltecentra in Nederland als speelveld van traditie en vernieuwing. Groningen/Tilburg. pp 34-64


    Kroesen, J. E. A. (2010). Sacraal sediment: Gemengde gevoelens bij herbestemde kerkgebouwen. In J. E. A. Kroesen, Y. B. Kuiper, & P. G. T. Nanninga (Eds.), Religie en cultuur in hedendaags Nederland: Observaties en interpretaties (pp. 5-13). Koninklijke Van Gorcum.


    Van der Ploeg, K. (2002) De ‘authentieke ruimte: een probleem voor liturgisten en restauratoren’ in: Kroesen, J., & Luth, J. R. (Eds.) Religieuze ruimte: Kerkbouw, kerkinrichting en religieuze kunst. Boekencentrum.

  • Kosten

    € 650,-

  • Studiepunten/studiebelasting

    2 ECTS = 56 uur

  • Data & Locatie

    Data

    • 16/17 mei 2022

    Locatie

    Lutherse Kerk, Koestraat 2-4, 8011 NK  Zwolle

Cookies

We vinden het belangrijk om je daar goed over te informeren. Cookies helpen ons je ervaring op onze website te verbeteren. Functionele cookies dragen bij aan een soepel draaiende website. Analytische cookies bieden ons inzicht in hoe gebruikers de website gebruiken. Met marketing-cookies kunnen we je op basis van je websitebezoek gepersonaliseerde inhoud bieden.