Toekomstgericht kerk-zijn

Deelproject: Empirische ecclesiologie

De toekomst begint in het heden.

Het project Toekomstgericht kerkzijn stelt de vraag naar een eigentijdse theologie over de kerk (ecclesiologie) in het licht van Gods toekomst. Een theologie van de kerk kan niet zonder een goede verankering in de praktijk van kerk-zijn. Dromen over toekomst van de kerk zijn te vaak precies dat: dromen. Terwijl de kerk nu al van God gegeven is. Dit deelproject wil recht doen aan de kerk in haar huidige gestalte. In hoe de kerk nú is, ligt de beweging naar Gods toekomst opgesloten. Elk spreken over de kerk, of dat nu in de theologie is, door beleidsmakers in de kerk, of in lokale gemeenschappen, zal recht moeten doen aan de empirische gestalte van de kerk. In dit deelproject wordt gezocht naar methodieken om deze empirische gestalte van de kerk veelvoudig in beeld te brengen en te verbinden met het theologisch denken over de kerk in het licht van de toekomst van God. Hoe de kerk toekomstgericht kan leven, begint in het begrijpen van hoe de kerk nu is. In empirische ecclesiologie gaat het daarom om kerk-zijn en om de vraag hoe gelovigen en kerkelijke gemeenschap in het heden gestalte geven aan het Evangelie. 

Dit deelproject onderzoekt dat langs drie verschillende lijnen:

1. Het ontwikkelen van instrumenten om kennis over kerk-zijn te verbeteren. Hoe weten we wat er gaande is in christelijke gemeenschappen en hoe stimuleren we het gesprek in gemeenten over het eigen kerk-zijn? Op basis van Australisch onderzoek is de afgelopen jaren Nieuw Kerkelijk Peil (NKP) ontwikkeld als diagnostisch en gidsend instrument in gemeenten. De inzet van NKP willen we verbeteren door het meetinstrument te verbeteren (validatie) en de werking ervan beter in beeld te krijgen (impact).
2. Zicht krijgen op het zelfverstaan van de kerk (hoe kijken gemeenten naar zichzelf) en op de maatschappelijke betekenis van de kerk (hoe kijkt de samenleving naar de kerk).  We verzamelen hiervoor nieuwe gegevens en analyseren bestaande gegevens over kerk-zijn. We ontwikkelen een duurzame infrastructuur voor onderzoek naar kerk-zijn waarin kerk en universiteit samenwerken. 
3. Theorie ontwikkelen over de relatie tussen theologisch denken over de kerk (ecclesiologie) en kennis over het feitelijke kerk-zijn. Hoe kan kennis over hoe de kerk nú is, meedoen in overtuigingen en praktijken die uitdrukken hoe de kerk zou kunnen zijn in het licht van de toekomst van God.