Home/actueel/PThU agenda/Symposium Luther en de vrijheid
25 augustus 2017

Symposium Luther en de vrijheid

Symposium georganiseerd door de Protestantse Theologische Universiteit, op 25 augustus in de Janskerk te Utrecht.

Dagvoorzitter: Elsbeth Gruteke (oud-student van de PThU, predikant in Amsterdam, presentator bij de EO).

Inhoudelijk kader

De Reformatie die 500 jaar geleden inzette werd ervaren als een bevrijding. In een beroemd geschrift spreekt Luther ook over de vrijheid van de christen. Dat klinkt heel positief. Wie wil er niet graag vrij zijn? Toch is het begrip vrijheid allerminst vanzelfsprekend. Dat gold toen en dat geldt nu nog steeds.

Kenmerkend voor de situatie vijf eeuwen geleden is de tegenstelling tussen Giovanni Pico della Mirandola (1463-1494) en Luther. De humanist Pico della Mirandola noemt in een geschrift over de waardigheid van de mens (“De dignitate hominis”) de vrijheid als hèt kenmerk van de mens. Voor de humanisten is vrijheid aan beschaving gekoppeld. Daar moet je wel wat voor doen. Je moet leren in het openbare leven mee te kunnen praten en te beslissen. Dan ben je een vrij mens. Hoe de mens die vrijheid uitwerkt kan verschillen. Soms is het de vrijheid van de sterkste, voor anderen is het een vrijheid die haar grenzen vindt in de vrijheid van de ander.

Luther ontmaskert dit idee van vrijheid als een almachtsfantasie, illusie of zelfbedrog. Volgens hem is de ware vrijheid alleen te vinden in de verbinding met Jezus Christus. Vanwege deze binding met kerk en religie nemen velen Luthers kritiek niet serieus. Toch blijft het de vraag of het niet terecht is dat het ideaal van de vrijheid alleen daar kan groeien, waar ook over het heilige of iets “heiligs” als grens (en bron) van de menselijke vrijheid wordt gesproken.

Dit symposium voor een breed publiek heeft als doel „vrijheid“ als een breed thema onder de aandacht van de samenleving te brengen. Het zal gaan over vrijheid als autonomie, spontaniteit, authenticiteit, over vrijheid van godsdienst en  gewetensvrijheid in de ethische, kerkelijke en politieke context, over vrijheid als doel of voorwaarde van politiek en economisch handelen, van wetenschap en kunst. Het thema zal vanuit verschillende perspectieven benaderd worden en steeds verbonden worden met de hedendaagse maatschappelijke uitdagingen.

Programma

10.00 uur Welkom en opening door dagvoorzitter Elsbeth Gruteke

10.05 uur Stevo Akkerman: Een eenzame vrijheid

10.50 uur Rinus Otte: Hoe overleven we met recht de vrijheid?

11.30 uur Hans Alma: Het heilige als grens en bron van menselijke vrijheid. Een pleidooi voor levensbeschouwelijke (her)oriëntatie in de publieke ruimte

12.10 uur Q&A met Elsbeth Gruteke en eerste drie sprekers

12.30 uur Pauze

13.30 uur Vocaal Theologen Ensemble:

- Non moriam, sed vivam - muziek Martin Luther

- Verleih uns Frieden - Mendelssohn Bartholdy (tekst Martin Luther)

- Nun freut eucht - Praetorius (tekst Martin Luther)

- Aus tiefer Not - Bach (tekst en koraal melodie Luther)

- Song of Freedom - Stanford

13.40 uur Abdelkader Benali: Een wachten dat al een heel leven duurt

14.20 uur Markus Matthias: Vrij van vrijheid. Luthers ontdekking van de dialectiek van vrijheid

15.00 uur Vocaal Theologen Ensemble

15.10 uur Q&A met Elsbeth Gruteke en laatste twee sprekers

15.20 uur Koffiepauze

16.00 uur Uitreiking prijzen Essay wedstrijd

16.50 uur Afsluiting door Mechteld Jansen

17.00 uur Borrel

Onder medewerking van Kees Posthumus