Onderzoeksplaats sociale inclusie en levensbeschouwing

Thalita van den Heuvel, promovenda bij de PThU en UvH vertelde aan de deelnemers van de ELIM-conferentie over haar onderzoek. Waarom is het van belang om onderzoek te doen naar hoe mensen met een licht verstandelijke beperking eenzaamheid ervaren? Wie heeft daar wat aan en hoe komt het ook de mensen zelf, hun naasten en zorgverleners ten goede?

Translated title of the contribution: Eenzaamheid, intersectionaliteit en mensen met verstandelijke beperkingen. Een literatuuroverzicht en samenvattend model van de veelvoudige relaties tussen eenzaamheid en een verstandelijke verstandelijke beperkingmodel
Hoofdstuk uit het boek Einsamkeit, Sinnsuche und Teilhabe van A. Haußmann & F. Roleder. Thema: Het boek behandelt eenzaamheid en sociale isolatie als een actuele maatschappelijke uitdaging, bekeken vanuit verschillende wetenschappelijke disciplines.Inhoud: Het biedt interdisciplinaire perspectieven op de zoektocht naar zingeving en deelname aan de samenleving in relatie tot eenzaamheid.

Door mensen met en zonder een verstandelijke beperking een Bijbelpassage te laten lezen en bespreken waarin God iemand met een spraakbeperking - Mozes - inzet om zijn volk te leiden, ontdekte Anouk Helmich enerzijds hoe opvattingen over het hebben van een beperking – zoals validisme – bij beide groepen diep ingeslepen zijn en mensen uit elkaar drijven. Anderzijds zag ze hoe vruchtbaar en verbindend het kan zijn om samen de Bijbel te lezen en te luisteren naar elkaars perspectieven en ervaringen. Het hele onderzoek heeft Anouk samen met een co-onderzoeker met een verstandelijke beperking uitgevoerd. Dat is uniek voor een masterscriptie. Samen namen ze overtuigingen uit disability theology als leidraad en adviseren ze geloofsgemeenschappen naast een pastoraal model (zorgen voor) ook een allyship model te introduceren in de gemeente, zodat recht gedaan kan worden aan de talenten van mensen met een beperking.

In haar goed gedocumenteerde studie laat Christiana Ashamu zien dat de visie op mensen met een beperking in deze kerken enerzijds wordt bepaald door Afrikaanse culturele voorstellingen over (boze) geesten, zonde en straf en dus stigmatiserend zijn. Anderzijds ziet ze dat opvattingen bij enkele kerkleden langzaam beginnen te veranderen onder invloed van Westerse zienswijzen en praktijken die meer includerend zijn. Ze constateert dat door de afwezigheid van bewust beleid gericht op participatie - het erbij horen - van mensen met een verstandelijke beperking in deze geloofsgemeenschappen nog ver weg is, mede door een theologie die gericht is op genezing of uitdrijving van boze geesten. Ze pleit voor een theologie van participatie en belonging, die naast een theologie van genezing meer ruimte biedt voor erkenning van mensen met een beperking.

In zijn rede legt André Mulder de focus op jongeren met licht verstandelijke beperkingen. Hij beschrijft met behulp van het concept intersectionaliteit hoe onze samenleving met validisme behept is waardoor deze jongeren grote uitdagingen moeten trotseren om tot een betekenisvolle invulling van hun leven te komen. Hij houdt een pleidooi voor krachtige zingevingsondersteuning van jongeren met een licht verstandelijke beperking. Hij pleit voor meer onderzoek vanuit het zingevingsperspectief voor en met deze jongeren, in zorginstellingen en bijvoorbeeld in de praktijk van geestelijke verzorging.

Artikel over de maatschappelijke rol van geestelijk verzorgers als het gaat om inclusie en het erbij horen van mensen met een verstandelijke beperking. André Mulder houdt daarin een pleidooi voor een ondersteuning van geestelijk verzorgers bij thema's als wonen en werken als cliënten dat nodig hebben.

Hildegard Faber is afgestudeerd als geestelijk verzorger met de Masteropleiding Theologie in september 2024 aan Hogeschool Windesheim. Van 1989 tot 2007 werkte zij als geestelijk verzorger bij respectievelijk Het Westerhonk van ’s-Heerenloo en Craeyenburch van Stichting Ipse, beide instellingen voor mensen met een verstandelijke beperking. Na deze periode was zij actief op verschillende andere terreinen binnen kerk en samenleving. In 2024 werd zij benaderd om als projectcoördinator en geestelijk verzorger bij het Kerkplein-project in Rotterdam te werken, dat zich richt op de relatie van kerken en mensen met een licht verstandelijke beperking. In haar profileringsmodule onderzoekt zij de ontwikkelingen die tussen 2000 en 2024 hebben plaatsgevonden rondom kerken en mensen met een (licht) verstandelijke beperking en past deze toe in haar rol als geestelijk verzorger voor Kerkplein. Zij schreef hierover een rijk geïnformeerd en kwetsbaar verslag.

Hannah van der Horst - de Gelder deed onderzoek naar de vraag hoe mensen met autisme kerkzijn ervaren. In haar onderzoek lijken vooral twee dingen naar voren te komen. Aan de ene kant is er de behoefte om echt gezien te worden. Vaak heerst er nog een stereotype rondom autisme, daarom is het belangrijk om meer te praten over wat autisme kan betekenen. Ook is het belangrijk om te beseffen dat de kerk een plek is waar sociaal contact erg op de voorgrond staat en dat het voor mensen met autisme lastig kan zijn om daaraan deel te nemen. Ze hoopt met haar onderzoek bij te kunnen dragen aan meer aandacht binnen de kerken voor mensen met autisme, maar daarmee ook breder voor mensen voor wie minder aandacht is. Haar scriptie is gebaseerd op literatuur en interviews met mensen met autisme.

In april 2024 hebben Thijs Tromp en André Mulder een themanummer van het Ouderlingenblad voor pastoraat en gemeenteopbouw verzorgd. Het leverde een bont palet aan ervaringsverhalen, Bijbelse achtergronden, tips voor geloofsgemeenschappen theologische reflecties en nog veel meer op.

Een artikel over het onderzoek van André Mulder en Thijs Tromp onder Geestelijk Verzorgers naar hun betrokkenheid bij geloofsgemeenschappen.

Ellen van Heek- van den Noort rondde haar studie Theologie (master Identiteit, Ethiek en Samenleving) aan de Theologische Universiteit Utrecht af met een hoog gewaarde masterscriptie over aandacht voor zingeving in de professionele ondersteuning van mensen met een verstandelijke beperking. Ze deed het onderzoek onder persoonlijk begeleiders in de context van haar werk binnen de zorginstelling Aveleijn.

Translated title of the contribution: Looking ahead.

Translated title of the contribution: Young people with minor intellectual disabilities as a challenge for chaplains

Translated title of the contribution: Report National Image of Chaplains about Contact between Communities of Faith and People with Intellectual Disabilities

Translated title of the contribution: Communities of Faith and Social Inclusion of People with Cognitive Disabilities

Translated title of the contribution: Report Acting Shyness from a Chaplaincy Team Regarding People with Minor Intellectual Disabilities

Hoe kun je als zorgverlener aansluiten bij de religieuze achtergrond van iemand met een handicap? Weet je hoe er binnen religies over mensen met een beperking wordt gedacht?
Is iemand binnen een religieuze gemeenschap welkom met een fysieke beperking of wordt hij met de nek aangekeken? Wordt hij apart gezet of als gewoon en volwaardig gezien?

Ruth Hessel en André Mulder laten zien wat er in de belangrijkste joodse, christelijke en islamitische literatuur over dit onderwerp geschreven is. Ze geven ook een beeld van de opvattingen en de huidige praktijken in Nederland door citaten uit gesprekken met sleutelfiguren uit de drie tradities. Enerzijds horen mensen met fysieke beperkingen er helemaal bij, anderzijds worden ze niet altijd serieus genomen.
'Gewoon of beperkt?' geeft een inspirerend, maar soms ook onthutsend beeld van religieuze denkbeelden over mensen met fysieke beperkingen en de manier waar zij bejegend worden, en laat zien hoe je je met de ander kunt verbinden.