Home/Vrijheid/Symposium: Luther en de vrijheid
Elsbeth Grutteke
Dagvoorzitter Symposium Luther en de vrijheid
Stevo Akkerman
Auteur, journalist bij Trouw en lid van de raad van advies PThU
Abdelkader Benali
Bekroond schrijver en tv-presentator
Hans Alma
Hoogleraar Culturele Psychologie en Geestelijke Begeleidingswetenschappen aan de Universiteit voor Humanistiek
Rinus Otte
Bijzonder hoogleraar Organisatie van de Rechtspleging en Procureur-Generaal Openbaar Ministerie
Markus Matthias
Hoogleraar voor theologie en geschiedenis van Luther en het Lutheranisme

Luther en de vrijheid: mogelijkheden en grenzen van vrijheid toen en nu

Symposium georganiseerd door de Protestantse Theologische Universiteit, op 25 augustus in de Janskerk te Utrecht.

Dagvoorzitter: Elsbeth Gruteke (oud-student van de PThU, predikant in Amsterdam, presentator bij de EO).

Inhoudelijk kader

De Reformatie die 500 jaar geleden inzette werd ervaren als een bevrijding. In een beroemd geschrift spreekt Luther ook over de vrijheid van de christen. Dat klinkt heel positief. Wie wil er niet graag vrij zijn? Toch is het begrip vrijheid allerminst vanzelfsprekend. Dat gold toen en dat geldt nu nog steeds.

Kenmerkend voor de situatie vijf eeuwen geleden is de tegenstelling tussen Giovanni Pico della Mirandola (1463-1494) en Luther. De humanist Pico della Mirandola noemt in een geschrift over de waardigheid van de mens (“De dignitate hominis”) de vrijheid als hèt kenmerk van de mens. Voor de humanisten is vrijheid aan beschaving gekoppeld. Daar moet je wel wat voor doen. Je moet leren in het openbare leven mee te kunnen praten en te beslissen. Dan ben je een vrij mens. Hoe de mens die vrijheid uitwerkt kan verschillen. Soms is het de vrijheid van de sterkste, voor anderen is het een vrijheid die haar grenzen vindt in de vrijheid van de ander.

Luther ontmaskert dit idee van vrijheid als een almachtsfantasie, illusie of zelfbedrog. Volgens hem is de ware vrijheid alleen te vinden in de verbinding met Jezus Christus. Vanwege deze binding met kerk en religie nemen velen Luthers kritiek niet serieus. Toch blijft het de vraag of het niet terecht is dat het ideaal van de vrijheid alleen daar kan groeien, waar ook over het heilige of iets “heiligs” als grens (en bron) van de menselijke vrijheid wordt gesproken.

Dit symposium voor een breed publiek heeft als doel „vrijheid“ als een breed thema onder de aandacht van de samenleving te brengen. Het zal gaan over vrijheid als autonomie, spontaniteit, authenticiteit, over vrijheid van godsdienst en  gewetensvrijheid in de ethische, kerkelijke en politieke context, over vrijheid als doel of voorwaarde van politiek en economisch handelen, van wetenschap en kunst. Het thema zal vanuit verschillende perspectieven benaderd worden en steeds verbonden worden met de hedendaagse maatschappelijke uitdagingen.

Programma

9.30 – 10.00 uur Inloop met koffie en thee

10.00-10.05 uur Welkom en opening door dagvoorzitter Elsbeth Gruteke

10.05 – 10.15 Intermezzo VTE

10.15-10.45 uur  Stevo Akkerman (journalist bij Trouw en lid van de raad van advies van de PThU) zal spreken over het thema vrijheid in maatschappij en politiek. Daarbij zal hij ingaan op de huidige discussies over o.a. vrijheid van meningsuiting en van godsdienst.

10.45-10.50 uur Reflectie door Kees Posthumus (inzamelen vragen voor spreker bij publiek)

10.50-11.25 uur  Rinus Otte (Bijzonder hoogleraar Organisatie van de Rechtspleging en Procureur-Generaal Openbaar Ministerie) zal spreken over vrijheid en recht

11.25-11.30 uur Reflectie door Kees Posthumus (inzamelen vragen voor spreker bij publiek)

11.30-12.05 uur Hans Alma (Hoogleraar Culturele Psychologie en Geestelijke Begeleidingswetenschappen aan de Universiteit voor Humanistiek) zal ingaan op het thema vanuit haar vakgebied.

12.05-12.10 uur Reflectie door Kees Posthumus (inzamelen vragen voor spreker bij publiek)

12.10-12.30 uur Q&A met Elsbeth Gruteke en eerste drie sprekers

12.30-13.30 uur Pauze (lunch niet inbegrepen) met koffie en thee

13.30-13.40 uur Intermezzo VTE

13.40-14.15 uur  Abdelkader Benali (veel bekroond schrijver en tv-presentator) zal spreken over vrijheid in de kunst, waarbij hij in zal gaan op de manier waarop hij als schrijver reageert op de actuele binnenlandse en buitenlandse politiek.

14.15-14.20 uur Reflectie door Kees Posthumus (inzamelen vragen voor spreker bij publiek)

14.20-14.50 uur Markus Matthias (Hoogleraar voor theologie en geschiedenis van Luther en het Lutheranisme PThU) zal spreken over de relevantie van Luthers visie op de vrijheid voor nu.

14.50-14.55 uur Reflectie door Kees Posthumus (inzamelen vragen voor spreker bij publiek)

14.55-15.05 uur Intermezzo VTE

15.05-15.20 uur Q&A met Elsbeth Gruteke en laatste twee sprekers

15.20-16.00 uur Koffiepauze

16.00-16.50 uur Uitreiking prijzen Essay wedstrijd en presentatie van de bundel met de teksten van de lezingen en de prijswinnende essays.

16.50-17.00 uur Afsluiting door Mechteld Jansen

17.00-18.00 uur Afsluitende borrel