Home/Onderzoek/Onze lopende projecten/Krimpende middelen en toch vitaal

Krimpende Middelen en toch vitaal

Rapportage over de financiële situatie van protestantse kerken in Drenthe, Friesland en Groningen.

Download hier het onderzoeksrapport

150 miljoen euro op bankrekeningen van protestantse kerken in Noord-Nederland

Er staat zo’n 150 miljoen euro op de bankrekeningen van Drentse, Friese en Groningse gemeentes van de Protestantse Kerk in Nederland. Dat is meer dan voetbalclub Ajax eind 2014 op de bank had staan. Er is genoeg financiële ruimte om te investeren in nieuwe initiatieven. Tot die verrassende conclusie komt dr. Marten van der Meulen van de Protestantse Theologische Unversiteit (PThU) in het rapport Krimpende middelen en toch vitaal dat 28 oktober 2015 gepubliceerd wordt. Volgens schattingen staat er landelijk bijna een miljard euro op bankrekeningen van de protestantse kerken.

“Let wel,” aldus dr. Van der Meulen, “het gaat hier om kerkelijk geld dat op gewone bankrekeningen staat. We hebben het dus niet over diaconale gelden, beleggingen, landerijen, pastorieën, pensioenfondsen of andere financiële activa. Er is veel meer geld beschikbaar dan wij van tevoren gedacht hadden.”

Het onderzoek werd uitgevoerd onder de paraplu van het onderzoeksplatform Connecting Churches and Cultures van de PThU, dat in samenwerking met lokale geloofsgemeenschappen onderzoek doet naar thema’s die spelen op het grondvlak van de kerk. “Er wordt vaak gesproken over krimpende middelen, en wij dachten: ‘laten wij eens uitzoeken hoe dat precies zit.’ En ja, er is sprake van krimp, maar er is genoeg ruimte voor nieuwe investeringen,” aldus dr. Van der Meulen.

Door dalende ledentallen en langzaam afnemende vrijwillige bijdragen staan de financiën van protestantse kerken onder druk. “Veel kerken reageren daarop volgens het kaasschaafprincipe,” zegt Van der Meulen. “Telkens bezuinigen ze een beetje: ze gaan van een fulltime predikant naar een predikant met 0,8 fte, van 20 kerkenraadsleden naar 15, van drie kerkgebouwen naar twee enzovoort. Wij pleiten voor een investeringsmentaliteit. Nu is de tijd om geld in te zetten voor duurzame groei.”

Er zijn wel enkele blokkades te overwinnen. Door een ongelijke verdeling van het vermogen zullen lang niet alle gemeentes in Drenthe, Groningen en Friesland die willen investeren dit ook kunnen doen. De rijkste 10% van de protestantse kerken bezit 36% van alle geldmiddelen, de armste 10% daarentegen slechts 0,6%. “Het lijkt wel een beetje op het verhaal van Thomas Piketty,” vindt Van der Meulen.

Samenwerking tussen kerkelijke gemeentes is hard nodig. “Het is belangrijk dat kerken zeggenschap houden over hun eigen geld. Misschien is het een goed idee om een regionaal investeringsfonds op te richten.” Ook is het belangrijk dat nieuwe initiatieven op termijn financieel duurzaam zijn en dat de kennis en ervaring van pioniers beschikbaar wordt gemaakt. “Niet elke kerk hoeft steeds opnieuw het wiel uit te vinden,” aldus dr. Van der Meulen.

Download hier het onderzoeksrapport

Bekijk de verschenen artikelen in