Over ons project
Historisch onderzoek laat een opvallend patroon zien: de belangstelling voor mystiek en alles wat met wonderen te maken heeft neemt toe in tijden van oorlog en politieke spanningen. Toch is er vrijwel geen empirisch onderzoek gedaan naar het verband tussen publieke uitingen van mystiek en vrede. Dat verband is verondersteld, bediscussieerd en theoretisch uitgewerkt, maar zelden daadwerkelijk onderzocht.
Dr. Tine van Osselaer, hoogleraar Geschiedenis van Spiritualiteit, Devotie en Mystiek aan de Universiteit Antwerpen, co-projectleider dr. Louise Nelstrop, hoogleraar Kerkgeschiedenis aan de Protestantse Theologische Universiteit, en dr. Grégoire Langouet, postdoctoraal onderzoeker aan de Protestantse Theologische Universiteit, willen die leemte opvullen.
Een bredere visie op mystiek
Het project bouwt voort op het inzicht dat mystiek vaak te eng is opgevat. Eerdere denkers, zoals Evelyn Underhill, omschreven mystiek echter als een ‘verenigd leven’ (unitive life): een diepgaande beoefening van een eigen geloofstraditie die leidt tot het besef van de eenheid van alle dingen en vandaaruit tot transformerend handelen in de wereld. Van Osselaer, Nelstrop en Langouet betogen dat deze bredere definitie, waarin ook publieke uitingsvormen en gemeenschappelijke praktijken een plaats hebben, systematisch onderzocht moet worden.
Hun activiteiten omvatten de ontwikkeling van een nieuw theoretisch model van publieke mystiek, de organisatie van een vergelijkende workshop over mystiek en vrede in het boeddhisme en het christendom, onderzoek naar netwerken en gemeenschappen vanaf de negentiende eeuw tot heden, en een publieksbijeenkomst waarin de onderzoeksresultaten met een breder publiek worden gedeeld.
De hypothese toetsen
De centrale hypothese is helder: mystiek heeft het potentieel om als instrument voor vredesopbouw te functioneren. De drie wetenschappelijke artikelen van het onderzoeksteam, een publieksgericht tijdschriftartikel en een projectweblog zijn bedoeld om zowel wetenschappers als professionals in de praktijk te bereiken. Het onderzoek van Van Osselaer, Nelstrop en Langouet kan laten zien dat de doorwerking van mystieke ervaring veel verder reikt dan het individu alleen en doorwerkt in het sociale en politieke weefsel van de gemeenschappen waarin mystici leven en handelen.
