Home/actueel/PThU nieuws/Omvangrijke subsidie onderzoek naar fundamenten van de moraal: Moral Compass Project
3 september 2018

Omvangrijke subsidie onderzoek naar fundamenten van de moraal: Moral Compass Project

Op 31 augustus 2018 lanceert de Protestantse Theologische Universiteit tijdens de opening van het academisch jaar het ‘Moral Compass Project’. In dit project werken onderzoekers van de PThU samen rondom vragen als: is er zoiets als een hoogste norm waar ons bestaan aan moet voldoen? Kunnen we die kennen, of moeten we de standaard waaraan ons leven moet voldoen helemaal zelf bepalen? Is de norm voor goed en kwaad in elke tijd en cultuur weer anders? Een vermogensfonds heeft de PThU een omvangrijke subsidie toegekend om deze vragen onderzoeken.

Praktische relevantie

Antwoorden op deze vragen hebben directe praktische relevantie. We worstelen in onze samenleving voortdurend met het vinden van gedeelde waarden en normen, vooral als het gaat over handelingen die consequenties hebben voor anderen: mag je zomaar zeggen wat je wilt, ook als anderen daardoor beschadigd worden? Hoe zit het met alle veranderingen in familiekring? Gezinssamenstellingen wisselen in onze tijd veel meer dan vroeger. Wat betekent dat voor onze visie op een gezin? Ook rond het levenseinde woedt een hardnekkige discussie: wie gaat er over ons moment van sterven?

Behoefte aan en moeite met universele waarden

Veel mensen vinden dat, als we spreken over een universele norm voor goed en kwaad, we het daar met elkaar over eens moeten zijn. Aangezien dat duidelijk niet het geval is, kan er dus ook geen universele of goddelijke wet zijn. Toch roept dat ontbreken van een universele standaard voor het goede leven ook onzekerheid op: hoe weet ik dat het goed is wat ik doe? Wanneer ben ik goed genoeg? Tegelijkertijd is er bezorgdheid over mensen die een hoogste norm menen te kennen: die mensen lijken per definitie intolerant. Enerzijds hebben mensen behoefte aan een norm waaraan hun leven moet voldoen, maar anderzijds lijkt zo’n norm altijd op gespannen voet te staan met hun belangen.

Onderzoek naar een ‘moreel kompas’ voor universele waarden

Het ‘Moral Compass Project’ bedoelt wijdverbreide vooronderstellingen rondom moraal uit te dagen en van alternatieven te voorzien. Enerzijds gebeurt dat op fundamenteel niveau. Hoe heeft de gedachte van een universele moraal zich door de tijd heen ontwikkeld en waarom is ze verloren geraakt? Het project draagt bij aan het versterken van een ‘moreel kompas’, gericht op het goede zonder ons klem te zetten. Anderzijds verkennen we in het project vanuit drie toegepaste velden wat een ‘moreel kompas’ zou kunnen bijdragen aan concrete ethische vragen op het terrein van vrijheid van meningsuiting, de notie van de familie en de vragen rondom het levenseinde.

Meerjarig onderzoek door gespecialiseerde onderzoekers van PThU

Bij dit project zijn vijf onderzoekers van de PThU betrokken: Maarten Wisse (projectleider), Theo Boer, Petruschka Schaafsma, Pieter Vos en Klaas-Willem de Jong en er worden zes postdocs en promovendi aangesteld die delen van het project uitvoeren. De totale looptijd van het project is zes jaar. De werving van kandidaten gaat in september 2018 van start.

In de media reeds aandacht ervoor zoals in het Nederlands Dagblad