Home/actueel/PThU nieuws/PThU-docent Lieve Teugels geeft gastcolleges in Lviv
29 mei 2019

PThU-docent Lieve Teugels geeft gastcolleges in Lviv

Lieve Teugels, universitair docent Jodendom en Hebreeuws aan de PThU, gaf tussen 13 en 17 mei gastcolleges en lezingen over rabbijnse interpretaties van de Bijbel aan de Ukrainian Catholic University (UCU) in Lviv. Hieronder een verslag van haar reis.

Vruchtbaar Erasmus+ bezoek aan Lviv

Mijn eerste notie van Lviv moet rond 1995 zijn geweest. Ik begon aan mijn vertaling van de Midrash Aggadat Bereshit, die in 1903 in Krakau was uitgegeven door Solomon Buber uit “Lvov”. Ik zocht “Lvov” op en kwam te weten dat het de Poolse naam was van de stad die door de Habsburgers “Lemberg” genoemd werd, en dat het een centrum van Joodse cultuur en geleerdheid was. Solomon Buber’s kleinzoon Martin Buber groeide vanaf zijn zesde op in Lvov, bij zijn grootvader. Vandaag heet Lvov, in het Oekraiens, Lviv. De gelegenheid om via ons Erasmus+ contact met de Ukrainian Catholic University (UCU) een week onderwijs te gaan geven in deze stad liet ik niet liggen. Lviv is een absoluut plaatje. Het centrum staat terecht op de Unesco World Heritage lijst. Het achterstallig onderhoud is groot, maar de stad bruist.

Van 13 tot 17 mei heb ik twee colleges en twee lezingen gegeven, alle vier over rabbijnse interpretaties van de Bijbel. Mijn college aan de eerstejaars ging over de schepping van de mens, en mijn college aan de tweedejaars over Hochma, Wijsheid, in de rabbijnse traditie. Dit laatste onderwerp bleek bijzondere verbanden te vertonen met de interpretatie van Sofia, Wijsheid, in het Oosterse Christendom. De kerk van de universiteit heet ook “Sofia”. Niet alleen de studenten, maar ook ik heb geleerd van dit college. Verder heb ik twee lezingen gegeven, over Rebekka in de midrasj, en over rabbijnse parabels. Beide lezingen zijn integraal opgenomen en, gecombineerd met mijn Powerpoint presentatie, deskundig verwerkt tot video’s die op Youtube te zien zijn.

Bekijk het college over Rebekka.
Bekijk het college over de rabbijnse parabels.

Musea  

Het is niet bij die acht uur onderwijs gebleven. Op woensdag heb ik een klein Joods museum bezocht en een zeer deskundige privé rondleiding gekregen door gids Olga die me de sporen van mezoeza’s en jiddisje teksten liet zien op huizen in de voormalige Joodse wijk. Na afloop troonde ze me mee naar de opening van een tentoonstelling over Judaica in het museum van Religies. Na mijn lezing over parabels werd ik door Yuriy Shchurko, het hoofd van de afdeling Bijbel, meegenomen naar nog een vernissage, ditmaal van een tentoonstelling over “Ukrainian-Jewish Encounter”, georganiseerd door een organisatie met dezelfde naam (UJE), in het prachtige historische museum. Daar leerde ik de Canadees Mark Freiman en de Amerikaanse architect Peter Miles kennen. Met hen ben ik de volgende dag op stap gegaan naar het stadje Sambir, waar Freiman’s ouders als een van de weinige Joden zijn ontsnapt aan de “Holocaust by bullets” (zie op youtube: “Secrets of Sambir”. Joden, in Sambir tussen de 1200 en 2000, werden opgesteld bij kuilen die ze zelf hadden moeten graven, doodgeschoten, en in de massagraven gegooid. De plaats is nu een braakliggend stuk land dat wordt gebruikt als doorsteekje tussen twee buurten van het stadje. Freiman maakt zich, met behulp van de door welgestelde Amerikaanse en Canadese donoren gesponsorde UJE, sterk voor een herdenkingsmonument, ontworpen door Miles (zie op Youtube. Na een lange weg van overleg met de plaatselijke autoriteiten zal dat er waarschijnlijk volgend jaar komen.

Lviv Jewish Culture Society

Via Freiman kwam ik in contact met de voor mij de meest interessante groep: de Lviv Jewish Culture Society. Deze groep van voornamelijk jonge mensen is eigenhandig een van de twee overblijvende synagogegebouwen (er waren er meer dan 40 in Lviv) aan het restaureren, o.a. met behulp van vrijwilligers die voor een zomerkamp komen. Geïnteresseerde PThU studenten mogen zich bij mij melden! Arie Lisakoff, een Israëlische twintiger die in Lviv is terecht gekomen en naar eigen zeggen “eerst niets had met jodendom” gaf ons een bevlogen rondleiding door het vervallen pand. Het heeft de oorlog overleefd omdat de Nazi’s het een handig warenhuis vonden. De Sovjets maakten er een basketbalzaal van. De vrouwengalerijen zijn gesloopt en het geheel heeft meer dan een likje verf nodig, maar het enthousiasme van deze jonge mensen stemt me hoopvol. De Culture Society organiseert ook sjabbatmaaltijden en andere activiteiten voor Lvivse Joden en hun sympathisanten.

Mijn man Rob, die ook een missie had voor Erasmus+, namelijk het portretteren en interviewen van de deelnemers aan het uitwisselingsproject, vergezelde me. In de tweede week hebben we een aantal plaatsen in omliggend Galicië verkend, met het oog op nog een ander project: een reeks videocolleges over Joods leven in Midden- en Oost Europa. Over vaak zeer erbarmelijke wegen en door de stromende regen hobbelden we o.a. naar Belz, een van de meest bekende “stetls” en het centrum van het Belzer Chassidisme. De Joodse begraafplaats herbergt de graven van de rebbes van de familie Rokeach die de beweging in de 19de eeuw stichtten. Chassidim van over de hele wereld komen hier op pelgrimage naar de graven en verblijven in een voor hen gebouwd gastenverblijf.


Dit Erasmus+ project, geïnitieerd door prof. Heleen Zorgdrager en Albert Nijboer, bestaat uit een specifieke samenwerking tussen de PThU en de Ukrainian Catholic University. In de serie uitwisselingen die dit project kent, geven docenten van beide universiteiten over en weer les aan beide instellingen. Ook studenten en ondersteunend personeel nemen deel aan de uitwisseling.