Hemelvaartsweekend in een Benedictijnerklooster

De avond begint te vallen wanneer wij, acht studenten en drie docenten, ons verzamelen in het Benedictijnerklooster van het Belgische Chevetogne. Een rustige kennismaking met deze bijzondere plek wordt het niet. Onmiddellijk worden we in het diepe van de Byzantijnse liturgie gegooid, wanneer we deelnemen aan de tweeënhalf uur durende vigilie aan de vooravond van Hemelvaartsdag. Terwijl de regen over het dak stroomt, stromen de (voor velen nieuwe) ervaringen in enorme hoeveelheid over ons heen. De iconen kijken ons van alle kanten aan, het ene na het andere ritueel speelt zich voor onze ogen af, meerdere keren worden we bewierookt en van onze rechterzijde stijgt voortdurend het gezang en gebed op van monniken die een indrukwekkende mate van onverstaanbaarheid weten te bereiken. Ondertussen proberen we tevergeefs te achterhalen wanneer we behoren te staan, te buigen of een kruis te slaan.

Ervaringen delen

De volgende morgen bespreken we als groep onze eerste ervaringen. Afgezien van een collectieve onwetendheid aangaande de Byzantijnse liturgie, heeft iedereen de dienst verschillend beleefd. De een raakte overprikkeld, de ander werd bedwelmd door de schoonheid. De een wilde graag weten wat er precies gebeurde, de ander voelde vooral vervreemding. Ook de vraag wat ons het meest bijblijft, levert verschillende antwoorden op. Het gezang van de monniken, het gebed voor de wereldwijde kerk, het ontvangen van de eucharistie of het moment dat een van de vaders in de lach schoot bij het gebed en de Goddelijke Liturgie iets menselijker werd.

Byzantijnse en Latijnse liturgie. Beide rites blijken een wereld van verschil(Bron: Pieter Camfferman)

Naast de feestelijke viering van Hemelvaartsdag maken we ook de dagelijkse getijdengebeden mee. Het unieke van het klooster in Chevetogne is dat niet alleen de Byzantijnse maar ook de Latijnse liturgie gevierd wordt, op hetzelfde moment in de andere kerk van het klooster. De beide rites blijken een wereld van verschil. De Latijnse kerk is sober, we zitten vaker en we kunnen de gezongen en gebeden teksten volgen in een boekje. Het is interessant hoe beide riten een heel andere soort participatie vereisen. Beide riten spreken andere zintuigen aan en raken je op hun eigen manier. En bij sommigen weet de Latijnse liturgie meer tot het hart door te dringen en bij anderen de Byzantijnse liturgie. Maar ondanks die verschillen in ervaring neemt iedereen van de indrukwekkende diensten op deze mooie plek wel iets mee dat raakt, inspireert of aan het denken zet.

Père Philippe

Tussen de gebedstijden door blijft er nog veel tijd over. Het berglandschap rondom het klooster is onweerstaanbaar en nodigt ons uit om er een aantal keer wandelend van te genieten, alleen of met anderen. Verder vullen we de tijd met goede gesprekken, verzinken in een goed boek of iconen hamsteren in de kloosterwinkel. Een waardevolle ontmoeting is die met Père Philippe op vrijdagmiddag. Hoewel deze vader, die al 66 jaar monnik is, de pensioenleeftijd al ruimschoots overschreden heeft, vindt hij toch nog de kracht en vreugde om door te gaan. Niet alleen doorgaan met bidden en vieren of gasten voorzien van informatie over het kerkgebouw. Hij laat het ook niet na zijn rondleiding te doorspekken met geestelijke uitspraken over Gods liefde en zijn Sehnsucht naar die liefde.

Ritme van de gebeden

Zo glijden de vier dagen voorbij. Naarmate de uren vorderen en we langzamerhand gewend raken aan het ritme van de gebeden, komen we steeds dichter bij wat er eigenlijk gebeurt. Het bevreemdend geprevel in een verre hoek van het gebouw verandert geleidelijk in de vertrouwde klank van mooie gebeden. Gebeden, die je simpelweg uitnodigen meegevoerd te worden op de golvende geluiden van de monnikenzang. Gebeden, die werden uitgesproken lang voordat wij er waren en uitgesproken worden lang nadat wij vertrokken zullen zijn. Wij hebben ons in die stroom van gebeden mogen voegen voor slechts een ogenblik. Maar wel een verrijkend ogenblik. 

Pieter Camfferman