Naar hoofdinhoud
    1. Home
    2. Nieuws
    3. PThU agenda
    4. Lancering Moral Compass Centre met symposium: Anders omgaan met morele onrust

    Lancering Moral Compass Centre met symposium: Anders omgaan met morele onrust

    8 december 2026 13:00 - 17:00

    We leven in een tijd van grote morele onrust. We menen nú iets te moeten doen aan het klimaat, de oorlogen, het machtsvertoon van de VS of Rusland, of de vluchtelingenstromen. Anders gaat het mis. Van de berichten van leed, onrecht en dreigende catastrofes gaat een voortdurend appel uit. We moeten in actie komen, iets goeds doen. Maar wat? We zouden graag duidelijkheid hebben over wat wel en niet onder onze verantwoordelijkheid valt. Maar we vinden het zelden. De onrust blijft. Op dit symposium nemen we de ervaring van morele onrust onder de theologische loep. 

    Datum:
    8 december 2026 13:00 - 17:00
    Locatie:
    Janskerkhof 26, 3512 BN Utrecht

    Omgaan met morele onrust

    Voor ieder mens pakt die onrust anders uit. Sommigen voelen zich lamgeslagen door het leed van de wereld. Mensen gaan op nieuwsdieet of brengen een ode aan het kleine gebaar. Anderen proberen juist weloverwogen alleen nog maar altruïstisch te investeren in wat bewezen wereldverbeterend effect heeft. De behoefte aan duidelijkheid resulteert soms in wij-zij denken, in willen horen bij groepen die een identiteit bieden door zich af te zetten tegen anderen, vaak onder aanvoering van een ‘sterke leider’. Daartegenover staan initiatieven die juist de waarde van gesprek, dialoog of democratie hooghouden.

    Waar komt die onrust vandaan?

    Morele onrust is van alle tijden. Daaruit ontstaat ethiek, nadenken over vragen van goed en kwaad. Maar wat kenmerkt de morele ervaring van onrust in onze tijd? Wordt de onrust versterkt door een crisisbesef? Of hebben de meeste mensen in ons deel van de wereld het veel te goed om echt onrustig te worden? Ervaren ze nog wel een moreel appel? Soms lijkt het of de huidige onrust te maken heeft met het wegvallen van morele kaders, ook religieuze, zodat er niet meer de bevestiging is van ‘zo hoor ik te leven’. Aan de andere kant lijkt religie juist ook morele onrust te veroorzaken. Wie kan de goddelijke wetten houden? Neem het christelijke gebod tot naastenliefde. Of het gebod je vijanden lief te hebben. Wie kan daaraan voldoen? Toch lijken de religieuze geboden ook bij uitstek een uitnodiging om iets te doen met je onrust. Typeert dat een christelijk perspectief op moraal?

    Anders omgaan met morele onrust

    Op dit symposium nemen we de ervaring van morele onrust onder de theologische loep. Zitten er religieuze kanten aan? Houden die verband met een goddelijk appel? Hoe heeft dat appel geklonken in joodse en christelijke religieuze bronnen, en wat is de zeggingskracht daarvan in onze tijd?

    • De eerste bijdrage focust op profeten die we uit de Bijbel kennen als veroorzakers van morele onrust. In Gods naam. Ze zijn geliefd als strijders voor recht tegen onrechtvaardige machthebbers in. Maar ook gevreesd vanwege hun visioenen van onheil. Die staan - gelukkig - vaak pal naast visioenen van heil en herstel. Wat voor onrust creëert hun boodschap precies? Het profetisch appel wil de hoorders oproepen tot een ommekeer. Tegelijk presenteren profetieën de toekomst op zo’n manier dat de mens er weinig meer aan lijkt te kunnen doen. Wat gebeurt er dan met de morele onrust? En wat is de zeggingskracht van het profetisch appel in onze tijd waarin veel mensen verlangen naar duidelijkheid, naar iemand die publiekelijk durft te zeggen wat ons te doen staat?
    • In de tweede bijdrage wordt de antieke Joodse filosoof Philo onze gesprekspartner, een denker uit de eerste eeuw – ook een tijd van grote morele onrust. Vaak wordt het Jodendom gezien als bij uitstek een godsdienst van geboden en verboden die een duidelijke identiteit geven. Of als de religie waarin het gelaat van de lijdende ander centraal staat. Philo houdt echter juist een pleidooi voor wereldburgerschap of kosmopolitisme: het goede overstijgt het gebod en de directe naaste. Tegelijk zag hij de kosmopoliet als de mens die gehoorzaamt aan God. Hoe gaat hij om met zijn Joodse traditie in het nadenken over wat hem en anderen te doen staat?

    Opening Moral Compass Centre

    Dit symposium wordt georganiseerd in het kader van de opening van het Moral Compass Centre. Dit onderzoekscentrum is ontstaan uit het Moral Compass Project dat van 2018-2026 werd uitgevoerd aan de Protestantse Theologische Universiteit. Het onderzoek richt zich op de vraag naar de hedendaagse zeggingskracht van theologische benaderingen van het goede. Daarbij ligt de focus op de dynamiek tussen God, de wet en het goede, zoals die centraal staat in de joodse en christelijke tradities van ethisch denken. Onze onderzoekers brengen ieder hun eigen expertise in vanuit systematische theologie, ethiek, filosofie, (kunst)geschiedenis, Bijbelwetenschappen en judaïstiek. Naast onderzoek ontplooit het centrum activiteiten voor iedereen die zich wil verdiepen in de vraag naar het goede samenleven in de huidige, moreel complexe tijd. Het centrum wordt, net als het eerdere project, gefinancierd door Stichting Paradosis.

    Programma

    • 13.00- 16.00 uur lezingen
      - prof. dr. Petruschka Schaafsma (hoogleraar theologische ethiek aan de PThU):
        'Profetisch appel: bron van onrust of van duidelijkheid?’
      - dr. Bärry Hartog (universitair hoofddocent Bijbelwetenschappen en Antiek
         Jodendom aan de PThU): 'Wereldburgerschap in een tijd van morele onrust:
         Philo van Alexandrië en de Wet van Mozes.' 
    • 16.15 Opening van het Moral Compass Centre en eerste Moral Compass Lecture door prof. dr. Luke Bretherton (Regius Professor of Moral and Pastoral Theology, Oxford University, en directeur van het McDonald Centre for Theology, Ethics and Public Life): ‘Christian Humanism and the Future of Democracy’
    • 17.15 Feestelijke receptie voor alle bezoekers

    Praktische informatie

    • Datum: 8 december 2026
    • Tijd: 13.00 - 17.00 uur
    • Locatie: Janskerk, Janskerkhof  26, Utrecht

    Aanmelden