Symposium: Ritueel en liturgie in tijden van oorlog en vrede
Er woedt oorlog in Europa en in andere delen van de wereld. Door toenemende oorlogsretoriek en stijgende defensie-uitgaven lijkt de oorlog ook dichterbij te komen. Wie het nieuws volgt, ontkomt niet aan verhalen over oorlog en oorlogsdreiging. Tijdens dit symposium gaan we in op de vraag hoe de thematieken van oorlog, vrede, verzoening en herdenken present worden gesteld in ritueel en liturgie.
Over het symposium
Komen de oorlogen ter sprake in de kerkelijke vieringen; is dat wenselijk, en zo ja: hoe dan? Hoe herdenken we de slachtoffers van oorlogen uit verleden en heden? Welke rituele handelingen geven steun en moed aan soldaten tijdens uitzendingen?
De Diensten Geestelijke Verzorging in de Krijgsmacht, de Vereniging voor Liturgiestudie (VvL) en het Instituut voor Rituele en Liturgische Studies (IRiLiS) nodigen pastores, predikanten, geestelijk verzorgers, liturgiewetenschappers, rituele experts en beleidsmakers uit om hierover met elkaar in gesprek te gaan.
Programma
- 10.00 uur Inloop en ontvangst
- 10.30 uur Opening door dagvoorzitter Samuel Goyvaerts (Tilburg University)
- 10.45 uur Erik Sengers, hoogleraar Vraagstukken Geestelijke Verzorging bij de Krijgsmacht (Tilburg University) en krijgsmachtaalmoezenier. Oorlogsrituelen: Rituele handelingen in de praktijk van oorlog en geweld
- 11.15 uur Deborah van den Bosch, geestelijk verzorger bij Defensie. Liturgie in een seculiere wereld. Verkenningen van het heilige in de militaire werkelijkheid van een protestants geestelijk verzorger
- 11.45 uur Gösta Huijs, humanistisch raadsman bij Defensie en het Nederlands Veteraneninstituut. Ervaringen vanuit het humanisme en het rituele repertoire tijdens missies.
- 12.15 uur Vragen en discussie
- 12.30 uur Middagmeditatie en lunch
- 13.30 uur Muzikale bijdrage, met Martin Hoondert (Tilburg University)
- 13.45 uur Petra Mergaerts, pastor en liturgiewetenschapper, voorzitter van de Vereniging voor Liturgiestudie. De vrede van de Heer zij altijd met u! Een kritische analyse en reflectie vanuit de pastorale praktijk in parochies
- 14.15 uur Dion van den Berg, voormalig medewerker van PAX. De bijdrage van rituelen en herdenkingspraktijken aan verzoening; de casus van voormalig Joegoslavië
- 15.00 uur Muzikale bijdrage, met Martin Hoondert
- 15.15 uur Afronding door Mirella Klomp (Protestantse Theologische Universiteit)
- 15.30–16.30 uur Borrel, ontmoeting en netwerken
Praktische informatie
- Datum: donderdag 26 november 2026
- Tijd: 10.00 – 16.30 uur
- Locatie: Landgoed Beukbergen, Huis ter Heide
- Kosten: € 20 voor leden van VvL en medewerkers DGV | € 40 voor niet-leden
Na het symposium verschijnt er een verslagboek van deze bijeenkomst. Meer info hierover volgt nog.
Landgoed Beukbergen is goed bereikbaar met het openbaar vervoer en de auto.
Aanmelden
Belangstellenden kunnen zich aanmelden via de aanmeldknop boven aan deze pagina.
