Jongeren en kerk. Het lokale geloof doet ertoe

28 januari 2021

Het landelijk kerkbestuur van de PKN vergadert op vrijdag 29 januari over het beleidskader van de Dienstencentrum ‘De toekomst open tegemoet’. Dit beleidskader sluit aan bij de visienota van de kerk. Een rode draad is dat de kerk aandacht wil geven aan jongeren. ‘De kerk doet iets fundamenteel fout als jongeren opzeggen’ zegt Jurjen de Groot, directeur van de dienstenorganisatie van de PKN, in dagblad Trouw op 21 januari. Er is wel een vraag naar zingeving, maar er is een mismatch met de kerk, aldus de Groot.

Dat de PKN wil inzetten op jongeren is positief. Een bekend Amerikaans onderzoek onder 250 kerken in de Verenigde Staten, met de naam Growing Young, stelt dat de kerken die het goed doen als het gaat om commitment van jongeren, jongeren als speerpunt hebben. Maar hoe verhouden zich de toekomst van de kerk en de geestelijke zoektocht van jonge mensen? We gaan hiervoor bij een paar wetenschappelijke studies te rade.

In het algemeen binden jonge mensen zich anno nu niet meer zo voor lange tijd. In die zin is het daarom niet heel verrassend dat minder jongeren lid zijn of worden van de kerk. Er wordt in het interview met De Groot de indruk gewekt dat dit wel de inzet van de kerk is. Onze kritiek op het genoemde onderzoek Growing Young is dat de vitaliteit van een kerk wordt uitgedrukt in commitment van jonge leden. Vitaliteit maakt zich eerst en vooral zichtbaar door de mate waarin geloof richtinggevend is in handel en wandel. Dat geldt ook voor de PKN.

Verder valt op dat er mogelijkheden worden gezocht om jongeren te bereiken via informele verbanden, als social media en festivals. Prima, maar juist deze coronatijd laat zien dat ook voor jongeren digitale netwerken fysieke ontmoetingen niet vervangen. Festivals gaan al een tijdje mee, maar velen zijn, vanwege de begroting, ook weer ter ziele gegaan. Bovendien zijn dit middelen en niet een doel. Verbinding via informele netwerken resulteert in niets als die verbinding niet wordt gemaakt door mensen die in woord en daad getuigen van de hoop die in hen is.

Een recent onderzoek van Perrin uit Engeland laat zien dat millennials (geboren tussen 1981-1995) zich uitdrukken in relationele waarden als het gaat om geloof en kerk. Gemeenschapszin wordt belangrijk gevonden. Jonge mensen denken niet in termen van een religieus profiel: orthodox, vrijzinnig of evangelisch, wel in termen van ervaringen, authenticiteit en relaties. Tevens geeft Perrin aan dat het millennials gaat om ervaringen van God en het duiden van die ervaringen. Een gemeenschap kan daarbij helpen, maar alleen als die gemeenschap zich kenmerkt door gemeenschapszin, en ruimte biedt aan het verkennen en verdiepen van het geloof.

Wil de kerk daadwerkelijk veranderen dan is het van belang om juist op micro niveau te investeren, daar waar wordt geleefd en waar gemeenschapszin vorm krijgt. De naam van de vervolgstudie op Growing Young is niet voor niets Growing With en richt zich op ouders en kinderen. Gelukkig is ook de middengeneratie, waarvan een deel kinderen heeft, speerpunt van het beleid van de PKN. De belangrijkste invloeden liggen lokaal en dichtbij huis: een positieve communicatieve familiesfeer, persoonlijk contact met leeftijdsgenoten, jeugdleiders en anderen.  

Hier zijn tal van mooie voorbeelden te noemen. Via de leermethode # durf te ontmoet jong en oud zich rond talent. Samen muziekmaken, bijvoorbeeld, wordt vergezeld van een bijbelstudie en bezinning. Of het lokale initiatief om in deze coronatijd een serie podcasts te beginnen waarin gemeenteleden van diverse leeftijden onder leiding van de jeugdwerker met elkaar in gesprek gaan over wat hen bezighoudt en bezielt. Voorbeelden van de kerk als gemeenschap die steeds opnieuw wegen zoekt en vindt om geloven handen en voeten te geven en zo jongeren te inspireren.

Dr. Ronelle Sonnenberg, drs. Ron Becker en MSc Anne-Marije de Bruin-Wassinkmaat, Protestantse Theologische Universiteit/Onderzoekscentrum voor Jeugd, Kerk en Cultuur

Prof. dr. Gerdien Bertram-Troost, Vrije Universiteit, Faculteit Religie en Theologie, voorzitter godsdienstpedagogisch genootschap

Cookies

We vinden het belangrijk om je daar goed over te informeren. Cookies helpen ons je ervaring op onze website te verbeteren. Functionele cookies dragen bij aan een soepel draaiende website. Analytische cookies bieden ons inzicht in hoe gebruikers de website gebruiken. Met marketing-cookies kunnen we je op basis van je websitebezoek gepersonaliseerde inhoud bieden.