Promotie Sophia Höff

Over het proefschrift

In haar proefschrift vraagt Sophia Höff zich af wat familie tot iets betekenisvols maakt. Deze vraag komt op als mensen familie als iets onvolledigs ervaren, ondanks het feit dat het op het eerste gezicht zo vanzelfsprekend lijkt. Familie wordt doorgaans gezien als een verbintenis op basis van genetische banden, of de vervulling van bepaalde sociale functies, zoals opvoeding en zorg. De ervaring dat dit niet voldoende is om familie als betekenisvol te ervaren, wordt in dit onderzoek benaderd als onderdeel van het algemene, nooit bevredigde menselijke verlangen naar een vervuld bestaan. Zin of betekenis blijft dus transcendent. Hoe kan familie dan worden ervaren als betekenisvol? En wat is de rol van het individu bij het vinden van betekenis, kan het betekenis creëren?

In gesprek met filosofen en theologen

De vraag naar een betekenisvol familieleven in de spanning tussen gegevenheid en transcendentie wordt in dit onderzoek uitgediept in gesprek met verschillende filosofen en theologen, en aan de hand van enkele literaire werken. Zij belichten allemaal een dimensie van het mens-zijn, relaties of het fenomeen familie. De literaire werken maken het mogelijk om de vaak abstracte filosofische en theologische discussies te relateren aan ‘echte’ familiesituaties.

Naastenliefde

Het concept van naastenliefde wordt vervolgens de centrale lens om te begrijpen hoe transcendente betekenis kan worden ervaren binnen gegevenheid. Leidende teksten hier zijn Hannah Arendts proefschrift over Augustinus en Dietrich Bonhoeffers Ethiek. Hierin wordt naastenliefde gezien als zowel een goddelijke gave als een vrije menselijke daad. Dit wordt verder uitgewerkt in gesprek met het denken van Sartre, die de noodzaak benadrukt om de menselijke focus op de verwezenlijking van alleen het eigen verlangen te doorbreken. Deze doorbraak kan de mens zelf niet zomaar realiseren, maar openstaan voor liefde en proberen daarnaar te handelen zijn manieren om betekenis te vinden, ook binnen de familie.

Eerste begeleider: Prof. Dr. Petruschka Schaafsma; tweede begeleider: Prof. Dr. Maarten Wisse.

Biografie

Sophia Höff, geboren in 1988 in Berlijn, studeerde protestantse theologie en Latijn aan de Humboldt Universiteit van Berlijn en literair schrijven aan de Universiteit van Hildesheim (Duitsland). In 2020 begon ze aan haar proefschrift aan de Protestantse Theologische Universiteit (Nederland). Haar onderzoeksproject maakt deel uit van het Moral Compass Project, dat onderzoekt hoe theologische perspectieven op het goede, en in het bijzonder de transcendente aard ervan, kunnen bijdragen aan het samenleven in onze moreel complexe tijd. Dit project wordt gefinancierd door Stichting Paradosis.

Praktische informatie

• Datum: 28 april 2026
• Tijd: 3 p.m.
• Locatie: Utrecht