Expertmeeting: Bijbelvertalen tussen kunstmatige intelligentie en creativiteit

Over de bijeenkomst

In de bijeenkomst leggen wetenschappers die werken aan projecten op het snijvlak van AI en Bijbelvertaling hun werk voor aan experts als professor dr. Arie van der Kooij (emeritus-hoogleraar Oude Testament aan de Universiteit Leiden) en dr. Theo van der Louw (Wycliff Bijbelvertaler en expert op het gebied van de Septuaginta).

• Wim Otte werkt samen met de PThU aan een herziening van de Statenvertaling en dan vooral de bijna 60.000 kanttekeningen die de vertalers in de zeventiende eeuw maakten. Hij zet daarbij niet alleen LLM's in, maar ook een panel van lezers die de voorstellen voor aanpassing van de oude tekst naar begrijpelijk Nederlands gaan beoordelen. Daarbij is behoud van de statigheid van de Statenvertaling een belangrijk criterium. Daarnaast kijken ook Bijbelwetenschappers mee om te zien of de voorstellen recht doen aan de grondtekst. Het project en het proefschrift dat Otte hierover schrijft, moeten hun beslag krijgen in 2026. 
• Hoewel er voor het Nederlandse taalgebied naast de Statenvertaling en revisies daarvan tal van andere vertalingen van de Hebreeuwse Bijbel en het Griekse Nieuwe Testament beschikbaar zijn, ontbreekt het grotendeels nog aan Nederlandse weergaves van de oudste Bijbelvertalingen in het Grieks (de Septuaginta), Aramees (de Targoems), Syrisch (de Pesjitta) en Latijn (de Vulgata). Deze vertalingen uit de oudheid zijn voor het onderzoek naar het ontstaan en de vroegste uitleg van de Bijbel van groot belang. Ze spelen in veel joodse en christelijke kringen nog steeds een grote rol van betekenis. Frits Mul werkt met meer traditionele middelen aan een Nederlandse vertaling van de Septuaginta en legt zijn ervaringen en inzichten ook graag voor aan een kring van experts. 
• Daarnaast zijn er in Nederland ook veel Bijbellezers gehecht aan heel eigenzinnige Bijbelvertalingen, waaronder de Verdeutschung van de Schrift door Martin Buber en Franz Rosenzweig met hun Nederlandstalige parallellen. Dit is het onderzoek dat Esger Renkema aan de PThU uitvoert, zelf ICT-specialist, maar terughoudend als het gaat om het gebruik van kunstmatige intelligentie bij het produceren van Bijbelvertalingen. Hij is vooral geïnteresseerd in de taal- en tekentheorie die achter genoemde vertaling ligt.

Aan de bijeenkomst nemen verder wetenschappers van de Protestantse Theologische Universiteit deel, waaronder dr. Marco Visser (onderzoeker Bijbelse Theologie), dr. Theo Pleizier (universitair hoofddocent praktische theologie) en dr. Michaël N. van der Meer (universitair docent Oude Testament).

Voor wie?

De bijeenkomst staat open voor iedereen die geïnteresseerd is in Bijbelvertalen en daar enige ervaring mee heeft. Kennis van de grondtalen wordt als bekend verondersteld (vandaar de naam ‘expertmeeting’). 

Kosten

Deelname aan de bijeenkomst is gratis, maar opgave vooraf wordt wel op prijs gesteld. Vooraf worden samenvattingen van de projecten digitaal rondgestuurd.

Praktische informatie 

• Datum: 24 april 2026
• Tijd: 13.00 tot 17.00 uur
• Locatie: Jansdam 14 in Utrecht

Er wordt koffie en thee geserveerd en na afloop is er een drankje en een hapje.

Aanmelden