Messias Trump?!

Moderne messiassen 

Door de geschiedenis heen komen er regelmatig personen naar voren die zichzelf als messias zien, of die door hun volgers als verlosser of heilbrenger worden beschouwd. Wetenschappers bestuderen deze figuren in de context van een bredere vorm van messianisme: het geloof dat de geschiedenis een beslissend keerpunt kent waarin een persoon, gebeurtenis of kracht de wereld ingrijpend zal veranderen en herstellen. Je ziet dit zowel in religieuze domein als in het politieke domein. 

In het christendom kun je denken aan de Koreaanse voorganger Sun Myung Moon (1920–2012) die meende dat hij het nog niet afgeronde werk van Jezus moest voltooien, of aan de Nederlandse Lou de Palingboer (1895–1968) die zichzelf als God de Vader presenteerde. In het jodendom gaat het onder anderen om Shabtai Zvi (1626–1676) die zichzelf tot messias uitriep, en Menachem Mendel Schneerson (1902–1994) die door een deel van zijn volgelingen als messias wordt gezien. 

Maar, zoals gezegd, is messianisme niet uitsluitend verbonden met religie. Er bestaan ook politieke vormen van messianisme, zoals het marxisme, dat een ideale samenleving in het vooruitzicht stelt.  

Een actueel voorbeeld in het politieke domein is Donald Trump. Hij presenteert zichzelf graag als een soort “vredevorst” of “verlosser”. Dit beeld wordt door zijn adviseurs en aanhangers versterkt. We gaan dit voorbeeld in deze blog wat nader bekijken. Maar daarvoor gaan we eerst even terug naar een andere politieke messias, namelijk Cyrus.

Cyrus als messias in de Bijbel 

In de Bijbel is er één geval waarin een niet-joodse vorst messias wordt genoemd. Het gaat om de Perzische koning Cyrus. In 539 v.Chr. verovert hij Babylon, waar in die tijd veel Joden in ballingschap leven. Cyrus laat hen terugkeren en geeft toestemming om de Tempel in Jeruzalem te herbouwen. In Jesaja 44 en 45 noemt God Cyrus zijn messias. Dat wil zeggen dat God hem kiest en gebruikt om Zijn plan uit te voeren.  

In het Bijbelboek Ezra (1:1–3) wordt de roeping van Cyrus als volgt beschreven: 

In het eerste regeringsjaar van Cyrus, de koning van Perzië, liet de Heer in vervulling gaan wat Hij bij monde van Jeremia had voorzegd. Hij zette de koning ertoe aan om in zijn hele koninkrijk mondeling en ook schriftelijk het volgende besluit bekend te laten maken: Dit zegt Cyrus, de koning van Perzië: Alle koninkrijken van de aarde heeft de Heer, de God van de hemel, mij gegeven. Hij heeft mij opgedragen om voor Hem een tempel te bouwen in Jeruzalem, dat in Juda ligt. Laten al diegenen onder u die tot zijn volk behoren, zich met de met de hulp van hun God naar Jeruzalem in Juda begeven om er de tempel van de Heer weer op te bouwen, de God van Israël, de God die in Jeruzalem woont.

De profetie van Jeremia waarnaar hier wordt verwezen, wordt door de middeleeuwse Joodse uitlegger Rasji gekoppeld aan Jeremia 29:10, waar staat: 

Dit zegt de Heer: Als er in Babel zeventig jaar voorbij zijn, zal Ik naar jullie omzien. Dan zal Ik mijn gelofte gestand doen door jullie naar Jeruzalem te laten terugkeren.

Koning Cyrus is de man die God hiervoor gebruikt. 

Trump als hedendaagse Cyrus 

In sommige joodse en christelijke kringen wordt Trump nadrukkelijk vergeleken met deze koning Cyrus. Dat begint al in de eerste ambtstermijn van Trump, wanneer hij in 2018 de annexatie van Oost-Jeruzalem erkent. Hij bekrachtigt die erkenning met de verplaatsing van de Amerikaanse ambassade naar wat vanaf dat moment de “ongedeelde hoofdstad” is van de staat Israël. Dat gebeurt op de symbolische datum 14 mei, de dag waarop zeventig jaar eerder de Staat Israël werd uitgeroepen. Met die keus wordt een link gelegd met de profetie van Jeremia. De Israëlische premier Netanyahu spreekt bij die gelegenheid een lofrede uit op Trump. Hij vergelijkt hem met andere grote wereldleiders die een rol hebben gespeeld in de geschiedenis van Israël. Netanyahu verwijst daarbij ook naar Cyrus, de Perzische koning die de Joden na zeventig jaar liet terugkeren naar Jeruzalem.  

Ter gelegenheid van die gebeurtenis maakte een Israëlische Joodse groep, het Mikdash Educational Center, zelfs een herdenkingsmunt waarop Trump's gezicht over dat van Cyrus is geplaatst. De teksten op de munt zijn verwijzingen naar de eerdergenoemde passages uit Ezra 1:1–3 en Jeremia 29:10. 

Deze Cyrus-interpretatie van Trump helpt sinds die tijd ook christelijke zionisten om Trump te omarmen, ondanks eerdere bedenkingen binnen die gemeenschap over zijn persoonlijke gedrag en vaak grove stijl. De evangelische leider Mike Evans, oprichter van het in Jeruzalem gevestigde Friends of Zion Museum verwoordt de vergelijking als volgt: “Trump mag dan wel niet perfect zijn, maar dat was Cyrus ook niet. God gebruikte Cyrus en hij gebruikt Donald Trump om zijn doelen voor Israël te verwezenlijken.”   

De tweede termijn 

Tijdens de verkiezingscampagne van 2024 vindt er een aanslag op Trump’s leven plaats. In zijn reactie duidt hij het mislukken als goddelijke voorzienigheid: “Het was God alleen die voorkwam dat het ondenkbare gebeurde. We zullen niet vrezen, maar juist veerkrachtig blijven in ons geloof en ons verzetten tegen het kwaad." Hij geeft daarmee aan te geloven dat God een bijzondere bedoeling heeft met zijn leven en dat hij vast zal houden aan zijn missie. 

Nadat Trump voor een tweede termijn is verkozen, presenteert hij zich nog sterker als vredestichter dan tijdens zijn eerste termijn. En waar eerdere presidenten altijd probeerden te werken vanuit democratische principes en internationale samenwerking, stelt Trump zichzelf op als een krachtige alleenheerser. Hij gebruikt graag zinnen als: “I alone can fix it”, “I’m the deal maker”, “Nobody makes deals like me”. Hij speelt daarbij met het beeld van zichzelf als vredevorst. Het lijkt er zelfs op dat hij met zijn woordkeus bewust een associatie wil leggen met de “ik-ben”-uitspraken van Jezus.  

Bij Trump’s aantreden zijn er twee grote brandhaarden: Gaza–Israël en Rusland–Oekraïne. Hij wil in beide een leidende rol spelen, maar in het begin lukt dat minder goed dan gehoopt. Begin oktober 2025 komt er echter, door bemiddeling van Qatar en Egypte en met steun van de Verenigde Staten, eindelijk een doorbraak in de oorlog tussen Israël en Gaza. Trump krijgt daarvoor de meeste erkenning, vooral voor de vrijlating van de Israëlische gijzelaars. 

Nog voordat de vrijlating een feit is, plaatst de organisatie van Mike Evans billboards in Israël met de tekst: “Cyrus de Grote leeft!” Op de billboards staan afbeeldingen van Trump en de Amerikaanse en Israëlische vlaggen die met elkaar verweven zijn. 

Hofprofeet 

Als Trump de messiaanse koning is, dan is Paula White misschien zijn hofprofeet. White is al vanaf het begin van Trump’s politieke aspiraties zijn persoonlijk spiritueel adviseur en sinds vorig jaar de sturende kracht achter het White House Faith Office. De “messiaanse claims” van Trump zijn deels afkomstig van haar. In verschillende media optredens en uitgezonden preken gebruikt ze sterk religieuze taal als het gaat om de “roeping” van Trump. Een vaak herhaalde uitdrukking is dat ze ervan overtuigd is dat “God hem heeft doen opkomen voor een tijd als deze en dat hij is gezalfd voor deze taak.” White maakt zo gebruik van twee Bijbelse lijnen. Met de zalving verwijst ze naar de koningen en profeten van Israël. In haar verwijzingen naar Gods plan of voorzienigheid maakt ze gebruik van de woorden uit Esther 4:14 “wie weet ben je juist koningin geworden met het oog op een tijd als deze.” 

Ten slotte 

Is Trump een messias? Persoonlijk denk ik van niet. Het lijkt dat er bewust een beeld wordt gecreëerd dat mensen moet aanspreken. De macht maakt gebruikt van messiaanse beelden om aan geloofwaardigheid te winnen. 

In de Verenigde Staten speelt het christendom historisch en cultureel een grote rol. Door de president een status te geven als “geroepene” of zelfs “gezalfde”, krijgt hij steun van de bevolking en komt hij in zekere zin boven de wet te staan. Dat kan deze president goed van pas komen. 

Of hij zelf echt in deze bijzondere status gelooft, of die vooral gebruikt, blijft onduidelijk.