Home/actueel/PThU nieuws/De oude kunst van Hebreeuwse kalligrafie: aspecten van de hedendaagse productie van Torahrollen
21 februari 2019

De oude kunst van Hebreeuwse kalligrafie: aspecten van de hedendaagse productie van Torahrollen

Waarom is het belangrijk aandacht te hebben voor de oud-joodse schrijfkunst, zoals die nog steeds beoefend wordt bij het maken van Torahrollen en Estherrollen? Deze vraag stond centraal tijdens de bijeenkomst van de Scriptorium Werkplaats van de onderzoeksgroep Oude Testament (o.l.v. Prof. Wido van Peursen) met de Askenasische sofer Shimon Koppenhol. (Een sofer is een beëdigde joodse schrijver.) Koppenhol vertelde en toonde hoe Torahrollen worden gemaakt en beschreven.

Het gebruik van de rol zegt iets over de productie van de rol 

Meer en meer onderzoekers realiseren zich dat specifiek theologische expertise zoals tekstkritiek, exegese, taalkundig en historisch onderzoek is losgeraakt van het empirische veld. Vaak wordt vergeten waar religieuze documenten oorspronkelijk voor bestemd waren en voor gemaakt werden. Een Torahrol of bijbelboek is gemaakt voor de religieuze praktijk van alledag, voor bidden, lezen en studeren of voor rituelen in de synagoge. De wijze waarop de rol of het boek werden gebruikt, beïnvloedde de authentieke vervaardiging ervan. 

Dit staat in schril contrast met wat er op dit moment gebeurt: het digitaliseren en toegankelijk maken van deze rollen en boeken voor onderzoek. Steeds meer onderzoekers kunnen de documenten bestuderen. Tegelijkertijd vergroot digitalisering de afstond tot het oorspronkelijke document.

Wetenschappelijke focus op Hebreeuwse bijbelrollen

Weinigen weten dat een Torahrol gekalligrafeerd, dat is handgeschreven, moet zijn om in de synagogen te mogen worden gebruikt. De gekalligrafeerde tekst is door de eeuwen heen de gezaghebbende tekst geweest. In de synagoge wordt geen Humash codex (de Pentateuch in handgeschreven of gedrukte vorm) gebruikt, en ook niet een volledige Hebreeuwse bijbel. 

Tijdens de bijeenkomst kwamen in korte tijd veel technische aspecten van het vervaardigen van rollen voorbij. Koppenhol vertelde over verschillende soorten perkament en inkt, over schrijfgerei, over de manier waarop de pagina's worden ingedeeld in kolommen, over verschillende schrijfstijlen, enz. In het tweede deel van de Scriptorium-sessie mochten de bezoekers het Askenasische kalligrafische schrift (Ketaf Askenasi) uitproberen.