Afscheid prof. Heleen Zorgdrager: Van Paramaribo tot Pokrovsk
Hoe staat het ervoor met gender en seksualiteit in interactie met structureel geweld en politieke, ideologische en theologische macht? Hoe ga ik om met de term 'gender', en wat versta ik onder politieke theologie? Die vragen lagen aan de basis van de afscheidsrede van prof. dr. Heleen Zorgdrager gisteren tijdens de dies natalis van de PThU. Zij kwam tot een voorstel voor bevrijdende politieke theologie met oog voor gender.
Twee casestudies
In haar afscheidsrede sprak Heleen Zorgdrager over gender en seksualiteit in interactie met structureel geweld, met politieke, ideologische en theologische macht. Ze presenteerde twee casestudies uit haar lopende onderzoek: Paramaribo (Suriname) en Pokrovsk (Oekraïne). "Beide steden staan voor brandpunten in mijn werk. Paramaribo is verbonden met het NWO-project Kerk en slavernij waarin onderzoekers van PThU, VU en de Universiteit van Curaçao samenwerken. Pokrovsk, een frontliniestad in Oost-Oekraïne, staat voor mijn betrokkenheid bij Oekraïne nu al twintig jaar en voor bronnen van Oekraïense veerkracht en verzet. Geografisch en historisch verschillen deze plaatsen sterk, maar ze delen een ervaring: beide kennen de werking van imperiale macht en de geschiedenis van dekoloniaal verzet."
Christelijke religie als factor
In beide casestudies onderzoekt ze hoe christelijke religie een factor is binnen imperiale machtsuitoefening. Tegelijk staan gender en seksualiteit centraal. "Vertogen over gender en seksualiteit, en vooral het mobiliseren van affecten als verlangen en walging, blijken dragende krachten in politieke theologieën die een superieur 'wij' construeren tegenover een minderwaardige 'ander'." In een historische casestudy kijkt ze hoe een commissie van Nederlandse predikanten dacht over seksualiteit van slaafgemaakten. "Het geeft exemplarisch inzicht in patronen van uitsluiting op basis van sekse en ras, en doorwerking daarvan in dominante witte, protestantse theologie." In een hedendaagse casestudy onderzoekt ze de rol van gender en religieuze symboliek in Ruslands agressieoorlog tegen Oekraïne. "Geopolitieke voorstellingen aan Russische kant worden ondersteund door beelden van 'masculiene' kracht tegenover 'vrouwelijke' zwakte en verval. Uit welke bronnen putten Oekraïners en hoe wordt in hun verzet religieuze symboliek, met name rond Maria, de Moeder Gods geactiveerd? Welke contouren van incarnatorische theologie ontstaan in de context van hun existentiële strijd om te overleven?"
Download de rede
De volledige rede is nu te downloaden.
