Home/Onderwijs/Studeren in het buitenland/Blogs studiereizen/Legacies of Slavery.rtd

Legacies of Slavery

Douwe de Roest is masterstudent Gemeentepredikant aan de PThU. Hij reist voor de Council for World Mission, een wereldwijde oecumenische organisatie en partner van de Protestantse Kerk, naar vier bijeenkomsten in Engeland, Ghana, Jamaica en de VS over de erfenissen van het slavernijverleden.

“Zion is des Heeren ruste, dit is syn woonplaetse in eeuwighey”. Deze tekst uit Psalm 132 zou je zomaar in Nederlandse kerk kunnen tegenkomen. Maar dit bord hangt in de kerk van fort Elmina aan de Ghanese kust. Een van de vele forten die vanaf 1637 tot 1872 door Nederland gebruikt werden voor de slavenhandel van Afrika naar Zuid-Amerika en het Caribisch gebied. Het is onwerkelijk om hier te zijn. Er is herkenning vanwege de taal, maar meteen ook vervreemding: hoe kan iemand hier nou psalmen hebben gezongen, terwijl enkele meters lager honderden zwarte slaafgemaakte vrouwen in de meest mensonterende omstandigheden wachtten op transport – als ze dat al haalden?

Persoonlijk confronterend

Deze bijeenkomst doet veel met de ongeveer 25 deelnemers. We zijn inmiddels al wat verder in een proces dat in Londen begon en via Ghana naar Jamaica en de VS zal gaan. Steeds met mensen vooral uit de regio zelf en met een kerngroep die naar alle vier de bijeenkomsten gaat. Ik ben in eerdere jaren betrokken geweest bij deze organisatie en door hen gevraagd als deel van de kerngroep.   

                                

Het vraagt om heel goed luisteren, het uithouden met elkaar, ook met de pijnlijke verhalen die mensen vertellen. Het is voor ieder prachtig om de kans te krijgen om hier deel van te zijn, maar het is voor ieder ook persoonlijk confronterend. Als witte, christelijke, Europese man past het mij vaak om juist niet te veel te zeggen. We zingen veel – spirituals, liederen die kracht hebben gegeven in moeilijke tijden. Liederen uit Zuid-Afrika en Ghana over gastvrijheid en gerechtigheid. Liederen uit de Cariben over Gods omzien naar ‘Jah people’.

Erfenissen van het slavernijverleden

Het thema vormen de ‘legacies of slavery’, de erfenissen van het slavernijverleden. Wat moet een kerkelijke organisatie daar dan mee, en in het bijzonder eentje die Council for World Mission heet? De zendingsorganisatie, voortgekomen uit de London Missionary Society met de beroemde zendelingen David Livingstone en Johannes van der Kemp? Bij zending denken mensen toch vaak aan heldhaftige mensen die groot goed hebben verricht in naam van het evangelie. Maar de bronnen laten zien dat in naam van geloof en kerk ook heel wat samengewerkt is met slavenschepen, slavenhandelaars en plantagehouders, om de slaven christelijk en dus gehoorzamer te maken. Dus wat is de relatie tussen kerk, zendingsgenootschappen en christelijke theologie en de slavernij? En hoe werken de gevolgen ervan door in de huidige situatie, in Afrika, de Cariben, de VS en bij ons?

Het zijn grote vragen. We lossen niet alles in één conferentie of vier sessies op. Of het ooit tot een soort verzoening of herstel komt weet ik niet. Het plan voor herstelbetalingen kan de verschrikking van slavernij niet goedmaken. En toch wordt het door alle Europese landen van tafel geveegd. Wat voor rol kan de kerk en geloof hier in positieve zin in spelen? Ik vraag me ook nog iets anders af: wat vinden mensen later van ons? Als ik het vreemd vind dat mensen in Elmina konden psalmenzingen boven slaven, wat gaan mensen van ons onbegrijpelijk vinden?

Naast dit programma is de Council for World Mission onder andere een partner van de PThU die studiebeurzen van studenten aan de internationale PThU-master Theology (in depth) uit CWM-lidkerken medefinanciert. In 2017 hield CWM een consultatie aan de PThU over theologisch onderwijs. Als student kun je meedoen aan het programma Face to Face.