Home/actueel/PThU nieuws/In Memoriam: prof. J. P. Boendermaker
4 mei 2018

In Memoriam: prof. J. P. Boendermaker

De Protestantse Theologische Universiteit rouwt om haar emeritus-hoogleraar prof. dr. Johannes Pieter Boendermaker die op 3 mei 2018 op de leeftijd van 92 jaar is overleden. Prof. Boendermaker was na zijn predikantschap (1951-1969) als hoogleraar verbonden aan het Evangelisch-Luthers Seminarium dat 2007 is opgegaan in de Protestantse Theologische Universiteit (leerstoel Lutherana).

Opgegroeid in een Luthers gezin – zijn vader P. Boendermaker was al Luthers hoogleraar – heeft J. P. Boendermaker theologie gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam en aan de Friedrich-Alexander Universität in Erlangen (Duitsland). Tijdens zijn eerste predikantschap in Eindhoven (1951-1963) en Naarden-Bussum (1964-1969) – met een studieverlof 1963-1964 aan de Ruprecht-Karls-Universität in Heidelberg – heeft hij onderzoek gedaan over Luthers commentaar op de brief aan de Hebreeën, waarop hij 1995 bij prof. dr. W. J. Kooiman promoveerde, wiens opvolger hij in 1969 werd. Naast zijn werk als hoogleraar aan het Evangelisch-Luthers Seminarium was hij van 1990 tot 1995 tevens bijzonder hoogleraar liturgiewetenschap aan de Vrije Universiteit.

Als hoogleraar heeft prof. Boendermaker een hele generatie van theologen opgeleid die vanaf de roerige en spannende jaren 70 theologie in Amsterdam gingen studeren, onder wie aanzienlijk veel studenten uit Duitsland die ook later in de Lutherse kerk in Nederland dienst deden. Zelf helemaal geraakt door de geestelijke kracht en diepte van de teksten van Maarten Luther heeft prof. Boendermaker tot zijn emeritaat in 1995 zijn toehoorders geïnspireerd met een theologie die wetenschap, kerkelijk leven en persoonlijk vroomheid op een geheel overtuigende manier ook voor het hedendaagse christelijke leven wist te verbinden. Ook als hoogleraar voelde hij zich in eerste instantie steeds verplicht om de Kerk te dienen. Hij heeft met vele teksten, publicaties, discussiebijdragen en toespraken en in vele kerkelijke functies ertoe bijgedragen dat “het Lutherse” in Nederland een duidelijke en alom gewaardeerde vorm kreeg. Hij had veel belangstelling voor een theologisch goed onderbouwde liturgie die een gevoel voor het goddelijke geheim van het aardse leven moest ervaarbaar maken. Zijn bijzondere verdienste ligt daarom in zijn inzet voor de liturgie van de eredienst en van het alledaagse christelijke leven. Daarvan getuigt zijn bekende liturgieboek Driemaal drie is negen van 1976 (1977) en dat klinkt nog in zijn afscheidscollege op 20 maart 1996 door met de sprekende titel Boven komt beneden langs.

Op een bijzonder manier heeft hij zijn studenten kunnen stimuleren om Luther in zijn eigen teksten opnieuw te ontdekken en dienstbaar te maken voor de gemeente. Het was hem een bijzonder verplichting om de gescheidenheid van christelijke gemeenschappen tenminste theologisch te overwinnen en zich in te zetten voor het oecumenisch gesprek onder meer met de Rooms-katholieke kerk. Vooral heeft hij de perspectieven van het (Lutherse) Christendom op het Jodendom willen veranderen en vernieuwen. Hij was persoonlijk diep geraakt door de anti-joodse uitlatingen van Luther, heeft deze niet verontschuldigd, maar heeft eerder Luthers liefde en waardering voor het Oude Testament over het voetlicht gebracht. Op die manier heeft hij een poging gedaan met en vanuit Luther de joodse traditie op een nieuwe manier te leren waarderen.

Ook na zijn emeritaat bleef prof. Boendermaker een trouwe begeleider van kerk en theologie in Nederland. Hij was steeds een zeer gewaardeerde collega, een open gesprekspartner, een steeds enthousiast Lutheraan en een betrokken christen. Nadat hij een tijd geleden afscheid moest nemen van zijn echtgenote Elise Anna Catharina Duyvendak is nu ook zijn leven voltooid. De Protestantse Theologische Universiteit zal zijn gedachtenis als een leraar in het geloof (Hebr. 13:7) in ere houden.

De uitvaart vindt a.s. vrijdag 11 mei plaats in Hilversum (dankdienst op 13.00 uur, begrafenis om 15.00 uur).

Namens de universiteit,
Prof. Dr. M.A. Matthias, hoogleraar Lutherana

4 mei 2018