Home/Postacademisch onderwijs/PAO Cursusaanbod 2019-2020/Onderling pastoraat onderzoeken - E192023
Cursuscode:
D192023
ECTS:
2
Docenten:
Dr. Reijer J. de Vries, Dr. Theo Hettema
Kosten:
€ 0,-
Max aantal deelnemers:
20
Onderzoeksgroep:
Wanneer
25 juni 2019 & 1 oktober 2019
Deadline inschrijving:
3 jun 2019

Ontwikkelen van onderling pastoraat – de pastor als onderzoeker van de eigen gemeente

Een cursus voor predikanten die onderling pastoraat willen bevorderen

Beschrijving

Onderling pastoraat staat in de belangstelling en wordt in veel gemeenten op allerlei manieren in praktijk gebracht. Hier verstaan we het als een kerkelijke praktijk waarbij gemeenteleden in het alledaagse leven aandachtige betrokkenheid naar elkaar en anderen tonen. Gemeenteleden beleven daar veel goeds aan. Tegelijk merken predikanten en kerkenraden dat deze vorm van spontaan pastoraat ook vragen oproept. Hoe verhoudt het zich bijvoorbeeld tot het georganiseerde pastoraat? Hoe krijg je als kerkenraad of pastoraal team goed in beeld wat er aan onderling pastoraat gebeurt? Kun je gemeenteleden ertoe opwekken, zoals de Kerkorde stelt, en hoe doe je dat dan? Moet je er leiding aan geven, en zo ja, hoe doe je dat zonder het spontane door teveel formalisering de nek om te draaien? En wat wordt er dan van leiders gevraagd? Zijn er ook grenzen aan onderling pastoraat: qua tijd, omvang, inhoud? En risico’s? En hoe zorg je pastoraal voor de mensen die geen contacten hebben of deel uitmaken van netwerken? Wat versta je eigenlijk onder onderling pastoraat? Vragen te over. Deze cursus helpt die vragen te ordenen, doordenken en beantwoorden.

Om gemeenten te helpen hun weg te vinden te midden van de kansen van en vragen rond onderling pastoraat, wil de kerk een Gids voor onderling pastoraat opstellen. Ons, de docenten, is gevraagd een opzet voor deze Gids te ontwerpen. Als voorbereiding doen we onderzoek naar de stand in het land. Daarbij willen we predikanten als onderzoekers betrekken. Dat gebeurt in de vorm van deze cursus. De bedoeling van de cursus is tweeledig. Enerzijds rust de cursus predikanten toe om als onderzoeker het onderlinge pastoraat in hun gemeente(n) te beschrijven en te evalueren. Anderzijds draagt het doen van onderzoek bij aan de formulering van een visie op onderling pastoraat, aan het ontwikkeling van beleid daarvoor en het leiding geven daaraan, zodat mensen omzien naar elkaar en elkaar opbouwen in geloof, hoop en liefde (Kerkorde Artikel X.3).

Opzet cursus

De cursus bestaat uit drie onderdelen.

  1. De kern vormt het onderzoek naar de praktijk van het onderlinge pastoraat in de eigen gemeente. Dat onderzoek wordt door en onder leiding van de predikant uitgevoerd. De resultaten van het onderzoek beschrijft de predikant-onderzoeker in een onderzoeksverslag.
  2. Voor het doen van onderzoek is een theoretisch kader nodig. Dat wordt besproken tijdens de cursus bijeenkomsten. Ter voorbereiding leest de deelnemers een literatuurpakket (zie onder).
  3. Voor het onderzoek hebben de docenten een format ontwikkeld, bestaande uit een vragenlijst en richtlijnen. Dit format vormt de leidraad voor twee bijeenkomsten. Tijdens de eerste bijeenkomst, voorafgaand aan het onderzoek, worden de deelnemers gezamenlijk toegerust voor het doen van het onderzoek. Het format wordt toegelicht en besproken en relevante onderzoekvaardigheden worden getraind. Tijdens de tweede bijeenkomst, na afloop van het onderzoek, worden de resultaten gezamenlijk gedeeld en geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie herschrijft de deelnemer diens onderzoeksverslag tot een eindverslag (toetsing).

Ter voorbereiding leest de deelnemer het literatuurpakket. Daarnaast inventariseert zij/hij de informatie over onderling pastoraat die eventueel beschikbaar is op de website van de eigen gemeente en in het (pastorale) beleidsplan. Op basis hiervan en van eigen ervaringen formuleert de deelnemer een leerdoel en een leervraag voor de cursus. E.e.a. vormt het uitgangspunt voor de eerste bijeenkomst.

Doelstellingen

Na afloop van dit traject hebben de deelnemers

  • inzicht in kansen van en grenzen aan onderling pastoraat
  • inzicht in en kennis van recente literatuur over onderling pastoraat
  • ervaring met het doen van praktisch-theologisch praktijkonderzoek
  • een bijdrage geleverd aan het onderzoek ten behoeve van de Gids voor onderling pastoraat
  • verbeterd inzicht in de praktijk van het onderlinge pastoraat in de eigen gemeente
  • een beschreven analyse en visie ontwikkeld als uitgangspunt voor een beleidsplan voor de ontwikkeling of versterking van het onderlinge pastoraat in de eigen gemeente

Competenties

De pastoraal-theologische en hermeneutische competenties staan centraal. Daarnaast worden onderzoekvaardigheden ontwikkeld.

Data en tijdbesteding

Dag 1: dinsdag 25 juni 2019 in Amsterdam (xx juni 2019 in Groningen)

Dag 2: dinsdag 1 oktober 2019 in Amsterdam (xx oktober 2019 in Groningen)

N.B. Bij voldoende aanmeldingen wordt de cursus ook in Groningen gegeven. Er geldt een minimum van 6 deelnemers voor het doorgaan van de cursus.

De cursus kan in het kader van de Permanente Educatie van de predikanten van de PKN meegeteld worden als onderdeel  van ‘het studieverlof onder eigen regie'.

Tijdsbesteding

 

Inclusief voorbereiding

Cursusdag 1   10.00 – 16.00 uur

Informatief/inoefenen

  6

Literatuurpakket en cursusvoorbereiding

Lezen en verbinden met leerdoel en leervraag

12

Praktijkonderzoek

Beschrijving a.h.v. vragenlijst

Bespreking en interpretatie in kerkenraad/pastoraal team

2x Groepsinterview + verslag

Analyse data

  4

 

  2

10

10

Onderzoeksverslag

Verslag schrijven

  4

Cursusdag 2

 

  6

Eindverslag

 

  2

Totaal

 

56 uur = 2 ECTS

 

Toetsing

Op basis van de bespreking en evaluatie van de onderzoeksverslagen tijdens de 2e cursusdag herschrijft de deelnemers het eigen onderzoeksverslag tot een eindverslag. Dit wordt toegestuurd aan de docenten die het verslag beoordelen en van feedback voorzien.

Aantal studiepunten 

 2 ECTS

Literatuur

Barbara McClure, ‘Pastoral Care,’ in:  The Wiley-Blackwell Companion to Practical Theology. Bonnie Miller-McLemore (ed.), J. Blackwell Publishing, 2012.

Inge de Rouwe, Delen om te kunnen geven. Onderling pastoraat in Gemeente Groei Groepen. Wat zijn de mogelijkheden en grenzen van de Gemeente Groei Groepen op het gebied van onderling pastoraat in relatie tot gemeentepastoraat? (Masterthesis PThU 2017). https://www.ewv.nl/files/user/Masterscriptie_Gemeente_Groei_Groepen_Inge_Elzinga-de_Rouwe.pdf

Reijer J. de Vries, ‘Opwekken tot omzien naar elkaar’, Kerk en Theologie 65/2 (2014), 165-181.

Reijer J. de Vries, ‘Aandachtige betrokkenheid. Over de betekenis van onderling pastoraat’, Kerk en Theologie 69/1 (2018), 59-76.

Reijer J. de Vries, ‘Models of Mutual Pastoral care in the Footsteps of Martin Luther’, NTT Journal for Theology and the Study of Religion 72/1 (2018), 41-56.