Home/PAO/PAO1718/Ich und Du in de actuele context (cluster Bronteksten in beweging)
Cursuscode:
D-PAO-1718-17B
ECTS:
2
Docenten:
Dr. R.D.N. van Riessen
Kosten:
€ 575,-
Max aantal deelnemers:
20
Onderzoeksgroep:
Buber
Wanneer
21 en 22 juni 2018
Deadline inschrijving:
6 apr 2018
Aanmelden

Ich und Du in de actuele context: Martin Buber lezen voor de 21ste eeuw

Docent: prof. dr.  Renée van Riessen, met medewerking van dr. Hanneke Meulink-Korf en dr. Bart Voorsluis

Beschrijving

In 1923 verscheen Ich und Du, het mooie maar ook raadselachtige werk waarin Martin Buber de grondwoorden uitlegde die volgens hem het menselijk bestaan vormgeven. Aan de ene kant het grondwoord ik-gij, dat staat voor het aangaan van relaties met een persoonlijk karakter (waarin een opening is naar het religieuze). Aan de andere kant de meer instrumentele en beheersbare relaties (ik-het). De twee mogelijkheden sluiten elkaar niet uit, maar zijn beiden nodig om het volledige bestaan te ervaren en te karakteriseren.

Toch is Ich und Du het meest bekend geworden omdat hier de betekenis van de ik-gij relatie en de ontmoeting wordt verkend, niet alleen filosofisch, maar ook poëtisch en spiritueel. Daarmee brengt Buber een aangevochten grondhouding onder woorden. Juist in de moderniteit is er een constante spanning tussen de werkelijkheid van de ontmoeting en de instrumenteel-technisch gekleurde ik-het relaties die met name in de moderniteit steeds meer gewicht kregen. Betekenisvol leven is volgens Buber alleen mogelijk als de ik-gij relatie in het menselijk bestaan de dragende relatie blijft.

Wat kan Bubers denken over het belang van de ontmoeting nog betekenen kan voor onze tijd waarin het  instrumentele denken zo alomtegenwoordig is dat, volgens de analyse van de Belgische psycho-analyticus Paul Verhaeghe, ‘betekenisvol leven uitermate problematisch is geworden’?  Dat is de vraag die in deze cursus centraal zal staan. Een toegang tot die vraag wordt gezocht met behulp van een zorgvuldige en langzame lezing van capita selecta uit Bubers Ich und Du.

Daarnaast bespreken we de hedendaagse context aan de hand van inzichten uit  het boek Identiteit, waarin Paul Verhaeghe de effecten van dertig jaar neoliberalisme onderzoekt: de cultuur waarin succes een maatstaf voor geluk is geworden. Door middel van discussies streven we ernaar een verband te leggen tussen deze twee boeken in het licht van hedendaagse identiteitsproblemen en zingevingsvragen. Welke kansen zijn er voor ervaring en expressie van de ik-gij relatie in de context van de 21ste eeuw? Dit zijn geen theoretische kwesties, ze hebben zelfs direct gevolgen voor het pastoraat. Daarom verleent dr. Hanneke Meulink-Korf haar medewerking. Zij heeft immers, samen met dr. Aat van Rhijn, het denken van Martin Buber vruchtbaar gemaakt voor het contextueel pastoraat.

Doelstellingen

De deelnemers hebben na afloop van de cursus kennis van en inzicht in de filosofie van Martin Buber zoals die wordt ontvouwd in het boek Ich und Du.
Zij zijn in staat deze kennis toe te passen op (en zinvol in verband te brengen met)  maatschappelijke en spirituele vragen van de 21ste eeuw, zoals die aan de orde worden gesteld in Identiteit van Paul Verhaeghe

Competentie

Hermeneutische en disciplinaire competentie

Werkvorm

Cursus van twee dagen, met hoor- en werkcollege (close reading teksten)
Van deelnemers wordt gevraagd om van tevoren een opdracht in te leveren via de digitale leeromgeving: 1. Zelfpresentaties en motivatie; en twee vragen die behulpzaam zijn bij het bespreken van de tekst; 2. een eigen visie op het verband tussen Martin Bubers filosofie en de hedendaagse context in de vorm van een  preek, column of kerkblad-artikel.

Aantal studiepunten: 2 ECTS

De cursus wordt afgesloten met een essay of leerprocesverslag. Vraagstelling en omvang zijn afhankelijk van het aantal cursussen dat binnen het cluster ‘Bronteksten in beweging’) gevolgd is. Zie ook: Toetsing in een cluster.

Literatuur

Martin Buber, Ik en jij, Utrecht: Bijleveld, 2010 (aanschaffen)
Via elektronische leeromgeving worden gedeelten ter beschikking gesteld van:
Martin Buber, Dialogisch leven, Utrecht: Bijleveld, 2007
Paul Verhaeghe, Identiteit, Amsterdam: De Bezige Bij, 2012.

Cluster

Deze cursus is onderdeel van het cluster Bronteksten in beweging. De andere twee cursussen zijn:

U kunt u aanmelden voor het gehele cluster, of voor één of twee losse cursussen uit het cluster. Deelnemers die het gehele cluster volgen hebben voorrang bij inschrijving.