Home/PAO/PAO1617/De Maaltijd van de Heer (Practices)
Cursuscode:
D-PAO-1617-04P
ECTS:
2
Docenten:
Prof. dr. M. Barnard, dr. C.M. Klomp en Dr. E.A. Postma
Kosten:
€ 560,-
Onderzoeksgroep:
Practices
Wanneer
20, 21 juni 2017 INSCHRIJVING GESLOTEN
Deadline inschrijving:
21 apr 2017
Aanmelden

Food Ministry: de Maaltijd van de Heer en ons dagelijks brood

Docent: prof. dr. Marcel Barnard, dr. Mirella Klomp, dr. Eward Postma

Beschrijving

Food is hot. Kookprogramma’s, kookboeken, -cursussen, -apps, -rubrieken in de krant, de biologische groentetas, scharrelslagers, liefde voor vergeten groeten, biowijn, www.DeKrat.nl en de Keuringsdienst van Waarde. Onze Westerse laatmoderne samenleving toont een grote belangstelling en aandacht  voor voedsel: wat we eten en wat we drinken. Onze omgang met voedsel zegt iets over wie wij (willen) zijn, over ons imago en ook over hoe we in het leven staan. Eten is plezier, gezelligheid, saamhorigheid.

Maar eten is ook op veel manieren ambivalent. Voor eten is leven afgesneden. Nooit eerder in onze geschiedenis was voedsel zo gemakkelijk verkrijgbaar en werd het zo goedkoop geproduceerd; toch sterven dagelijks wereldwijd ruim 21.500 mensen van de honger, terwijl elders mensen kampen met overwicht en lijden aan eetstoornissen. Is ons voedsel en zijn onze eetgewoonten gezond? Welke ecologische footprint laten ze achter? Westerse industrieën drijven met hun monopolies op gemodificeerde zaadproductie kleine boeren in developing and lower income countries tot wanhoop en armoede. Groen, verantwoord en bewust zijn reacties op de bio-industrie, bijbehorende virussen en ondoorzichtige voedselproductieketens. Diëten, vasten en kuren zijn reacties op (de gevolgen van) ongezonde eetpatronen.

Eten is een ding in onze cultuur. En ook in onze godsdienst. Maar onze preoccupatie met eten en drinken lijkt los te staan van het vieren van de Maaltijd van de Heer. Tijd dus voor een stevig gewortelde Food Ministry, waarin de Maaltijd van de Heer weer in verband komt te staan met de maaltijd thuis: de keuken als altaar en de avondmaalstafel als eettafel! Wat heeft de eettafel thuis met de avondmaalstafel in de kerk te maken? Hoe is ons dagelijks brood verbonden met het brood van het leven? Wat betekent een problematische relatie met eten voor deelname aan het maaltijdritueel? Zowel in ons eten als in de Maaltijd van de Heer gaat het over het lichaam en de lichamelijkheid, over het concrete kwetsbare bestaan dus. ‘Dit is mijn lichaam’, zegt Jezus, en hij duidt op zijn kwetsbare, verwonde lichaam, dat de metafoor wordt voor de gemeente, - dat wil zeggen, de concrete kwetsbare gemeente, bestaande uit kwetsbare concrete mensen. Wat voor brood delen we, wat voor wijn? Wie zitten er aan? Hoe hangt het voedsel op onze eet- en avondmaalstafels samen met die kwetsbaarheid?

Deze cursus maakt bewust van de wereldwijde voedselcrisis in onze globale samenleving en integreert dat inzicht in nieuwe, eco-theologische perspectieven op de Maaltijd van de Heer die de maaltijd weer met ons dagelijkse eten in verband brengt. De cursus zet in bij de vraag hoe de Maaltijd van de Heer in al zijn rituele facetten – brood en wijn, maar ook gemeenschap en delen – (niet) verbonden is met onze dagelijkse eetcultuur.

Doelstelling

Na deze cursus heeft de deelnemer:

  • een toegenomen vaardigheid de maatschappelijke belangstelling op het gebied van eten theologisch te doordenken vanuit het perspectief van maaltijdvieren;
  • zich bezonnen op de verbinding tussen verschillende aspecten van voedsel in deze wereld enerzijds en de (betekenis van) rituele elementen van brood en wijn;
  • een hernieuwd zicht op de rol en betekenis van voedsel in de bediening van het Woord.  

Competenties

Liturgisch-rituele, verbindende en hermeneutische bekwaamheden

Toetsing

De deelnemers schrijven na afloop van de cursus en na een maaltijdviering in hun eigen gemeente een verwerking (essay, artikel of preek, leesverslag) van maximaal 1000 woorden die relevant is met het oog op hun eigen ontwikkeling of hun werksituatie; zij ontvangen van twee andere cursisten feedback hierop; ze verwerken deze feedback in hun stuk en zenden het uiteindelijke resultaat naar mbarnard@pthu.nl. De docent geeft geen inhoudelijke feedback meer, maar meldt aan het bureau wie het certificaat van deelname mag ontvangen.

Doelgroep

Predikanten die op zoek zijn naar doordenking/verbetering van de Maaltijd van de Heer als beleefbare rite.

Aantal studiepunten (ECTS): 2 ECTS (practices)

Locatie en data

Doorn, 20 en 21 juni 2017

Literatuur

  • Marcel Barnard, Johan Cilliers, Cas Wepener, Worship in the Network Culture. Liturgical Ritual Studies – Fields and Methods, Concepts and Metaphors (=Liturgia Condenda 28). Leuven: Peeters Publishers 2014, 207-243 (hoofdstuk 9: Embodiment/Performance).
  • Steve De Gruchy, “Dealing with our own sewage: spirituality and ethic in the sustainability agenda,” in: Journal of Theology for Southern Africa 134 (2009) 53-65.
  • Jacques De Visscher, Een te voltooien leven, Kapellen: Pelckmans/Kampen: Kok Agora 1996, 95-120 (= hoofdstuk 4: De goede maaltijd).
  • Mary E. McGann, “From Consumption to Co-Abiding: Eucharistic Eating and the Global Food Crisis”, (paper Societas Liturgica 2015, nog niet gepubliceerd)
  • Mary E. McGann, ”Making Vital Connections: Developing Creational Consciousness in Life and Worship” in: Liturgy 27:2 (2012) 49-61.

Cluster

Deze cursus is onderdeel van het cluster De maaltijd van de Heer. De andere twee cursussen binnen dit cluster vindt u hier (sources) en hier (beliefs). Deelnemers die het gehele cluster volgen hebben voorrang bij inschrijving.